Monday, April 23, 2012

Dr. ELLY MANG LE SEIHNAM ITONNAK

SEIHNAM: Na chuahkehnak le na innchungkhar kong na kan chim kho hnga maw? 
Dr. Elly Mang: Tikir khuami Pu Biak Mang( tleicia) le Pi Ngun Val hna i an fanu pa hnihnak ka si. Unu pakhat, naunu pahnih le ṭa pahnih ka ngei. Taungdwinkyi ah kachuak i Thantlang ah ka ṭhang. Sunghno kanu cu Pin Oo Lwin ah khua a sa.

 SEIHNAM: Sianginn na rak kaining le na rak kainak pawl a dotdot in theih kan duh ko; 
Dr. Elly Mang: Tanghra hi Thantlang in 1990 ah ka awng. B. Th hi 1995 March ah Zomi Theological College ( ZTC ) in ka dih. M.Div hi 2001 March ah Myanmar Institute of Theology (MIT) in ka dih i, M.Th cu 2006 March ah MIT in ka lim. PhD hi Philippine Christian University in 2012 March ah ka dih.  

SEIHNAM: Tulio rian na ṭuanmi le na rak ṭuan balnak pawl? 
Dr. Elly Mang: B.Th ka dih bak in Thantlang Baptist Church ah Nubu Secretary rian ka ṭuan. Cun, a hmaikum ah Rakhine ramkulh Ann Baptist Church pastor le Ann Mission Field director ka ṭuan. M.Div ka dih in ZBC ah CE department Director ka ṭuan. M.Th ka dih in MIT ah ca ka chim. A tuhi ka cacawn kai lim cang caah cu ca chimh rian cu peh zulh ding a si ko.

 SEIHNAM: Lainu ah nangmah bantuk in biak nak lei in Ph.D degree a hmu cangmi hi zeizat hrawng dah an si cang hnga? 
Dr. Elly Mang: Aaa, ka thei kho thlu hna la loh ee. A number in ka chim ahcun kai palh sual hnga!  

SEIHNAM: Philippine ram ah Laimi- Baibal sianginn a kai liomi hi zeizat hrawng dah an si? Scholarship hi teh zeitin dah an i kawl cio ning a si? 
Dr. Elly Mang: Philippine Chin Christian Fellowship (PCCF) kan ti le mah chungtel hmanh cu 2011 cacawn kum ah khan 70 renglo kan si. Tedim, Falam, Mizo tiin Fellowship in tam ial an um rih. A milu in kan ṭhahnem ngai ko.

 SIEHNAM: Baibal Sianginn na kai chungah zeibantuk harnak dah na ton bik? Dr. Elly Mang: Bawipa dawtnak thawng in chim awk tlak harnak ka tong hraw loh. Dissertation ka ṭial ahhin mirang ca hi kai harh bik le a si ko hme cu.

 SEIHNAM: Training voi tampi na tuah tawn tiah kan theih, zeibantuk (topics) pawl dah na cawnpiak tawnmi hna a si? Dr. Elly Mang: Cawnpiak ningcang, Khrihfa chungkhar, Ngakchia zohkhenh le cawnpiakning ti bantuk deuh hi a si.

 SEIHNAM: Nangmah nih teh zeibantuk (topic) dah na uar bik? 
Dr. Elly Mang: Uar bik ti cu a si lo nain Cawnpiak ningcang hi tam deuh ka pek tawn mi hna topic cu a si.  

SEIHNAM: Hmailei ah kan miphun ca'h rianṭuan zeidah nai timhmi a si? 
Dr. Elly Mang: Khrihfa nun can ziaza lei fimcawnnak ( Christian Education) hi biatak in thaazaang kan chuah khawhnak ding caah forhfial rih hna kai tim ko hih.  

SEIHNAM: Laimi kan zatlang nun chungah Pa nih Nu hi namnehnak tbk… a um pah rih. Nu ruahnak va ral phet hlah tbk.. hlan lio i an rak chim tawn lengmang a tam ngai. Kam khat lei ah nu le pa kan i thleidannak a um lo tiin nu tampi nih an aupi, cucu nang nih zeitin dah na hmuhning a si? 
Dr. Elly Mang: Umm, kan Lai pa an hmuhnak a hung kauh ve thluahmah caah nu namnehnak a zor deuh chin thluahmah ko.  

SEIHNAM:Atu lio kan vawleipi nu sining zoh tikah, nu hi pa he kan khat awk a si, thleidannak zeihmanh a um awk a si lo tiah an aupi. Kanmah Laimi dirhmun in teh nu le pa hi thleidannak a um awk a si lo tiah na ruat maw, a ruang? 
Dr. Elly Mang: Ahhh, thleidannak timi biafang hrimhrim hi a ṭha mi cu si hlah kaw, thleidannak cu a um awk hrimhrim a si loh. Zeicahtiah minung ciocio pei kan si cu.  

SEIHNAM: Khrihfa biaknak he hin teh nu le pa thleidan a ummi hi ai kalh maw? Jesuh chan lio zongah thleidannak a um fawn hoi. 
Dr. Elly Mang: Bawi Jesuh chan lio ahcun an nunphung ruangah a si. Nunphung kan timi cu a ṭha a um bantukin thlen a haumi zong a um ve. Khrihfa biaknak cu a ṭhami le ai dawhmi nunphung kan zulh awk a si, thleidannak a um ko rih ahcun Khrihfa biaknak he ai kalh kan ti khawh.  

SEIHNAM: Tutan Malaysia na rat hi zei kong bik ah dah a si? 
Dr. Elly Mang: GCCF Conference kai ah a si. Cun, ca cawn kai lim cang caah Kawlram ah tlun pah colh ding zong ka si.  

SEIHNAM: Malaysia ah Chin ralzaam kong na rak theihning le na vun phak tak tikah, na rak ruahning, na rak theihning bantuk in a si maw? 
Dr. Elly Mang: Hna in nan thawng ka theih ning nakin a buaktlak cun nan rak tlamtling deuh ving.

SEIHNAM: Malaysia ah Laimi tamdeuh cu ramthumnak kal ai timmi lawngte kan si. Laimi ralzaam dirhmun in ramkip ah kan peemmi hi nang zeitin na ruah? 
 Dr. Elly Mang: Kan ram ukning a ṭhat lo caah kal hi a ṭha ko ka ti. A kal ciami hna bawmhnak ruangah kan ram ai sersiam deuh. Sihmanhsehlaw kan ram a ṭhat ve te tik ahcun nan rak kir ṭhan te awk a si.  

SEIHNAM: Chin mipi sin ah bia cah na duhmi:? 
 Dr. Elly Mang: Sertu Pathian hi kan ~ih awk zong a si, kan Dawt awk zong asi. Cuticun Mi ṭha le bochanawk thlak Laimi kan si kho lai.  

SEIHNAM: Seihnam hi online in na rak rel kho tawn maw? Seihnam chambaunak le tlamtlin lonak tiin na ruahmi? Cun, Seihnam caah hmailei na kan duh piakmi na kan chim kho hnga maw? 
Dr. Elly Mang: A lak tein online ah na kan rel ter mi hi a lawm awm tuk ka rak ti lengmang cu. Journal timi ka bukbau chungah Seihnam le the One Star hi kai fim ziar tawn hna cu teh. Ahhh, hi tluk hleihlei, nan chambaunak ka hmu loh, nan ti ṭha tuk ka ti leh cu. Hmailei ah Seihnam hi Bawipa nih thluachuah camcin ko seh!

Sunday, April 15, 2012

SEIHNAM CAZUAL A RAK THOKTU PU Thawng Uk (Perhkalh) & SEIHNAM BIARUAHNAK


SEIHNAM : Na chuahkehnak khua le na innchungkhar kong na kan chim kho hnga maw?
PERHKALH:
Matupi peng Longthangtlang khuaah ka chuak. Hnaring ah ka ṭhang. Thantlang ah khua ka sa. A hnuah Kalaymyo kan pem. Atu Norway ah kan chung tein kan um. Hnaring ka si kaa ti tawn i khoimaw caan ah Hnaring mi an thin a hung tawn. Longthangtlang kaa ti bal lo caah Longthangtlang mi nih an ka rem lo. Thantlang mi bantuk in ka um ah Thantlang mi nih Thantlang mi cazin ah an ka telh tawn hoi lo. Kalaymyo tiah cun kaa ti bal hrimhrim lo. Norway mi zong kaa ti bal fawn lai lo.

SEIHNAM: Malaysia ah zeitik kum ah dah na rak phak i zeitik kum in dah Norway lei ah na rak zuan.
PERHKALH:
Malaysia hi kum 1997 September 17 ah ka rak phan i, 2003 April 3 ah Malaysia in Norway lei ah ka rak zuang.

SEIHNAM: Seihnam cazual hi zeitik kum in dah na rak thok i, na rak thokka ah nai ruahning bantuk in na tlam a rak tling maw?
PERHKALH:
Kum 2000 Tuluk kumthar ni (Chinese New Year) in ka rak thokmi a si. Pi Iang Ci bia na ka theihter. “Kai ruahning in a si lo” timi kha.

SEIHNAM: Seihnam cazual a rak thok hmasatu na si bantuk in zeibantuk tinhnak he dah Seihnam cazual hi na rak thok?
PERHKALH:
Nang zong tinghnih, kei zong tinghnih timi chanah Malaysia ka rak phan. An phan cio kan phan cio ti cu sikaw, i pah lulh cio a si ko. Hi Laimi nunning nih “nun chimtu pakhat kan herh “ timi khua a ka ruahter. Cucu Seihnam Cazual aa thoknak cu a si.

SEIHNAM: “Seihnam” tiah min na rak pek nak a sullam hi careltu sin ah na kan fianh kho hnga maw?
PERHKALH:
Hlanlio Laimi kan nunnak tawh a tlaitu bik cu Seihnam a si. Kan umnak inn thing vialte Seihnam in kan phorh. Kan ei kan din ding ti le rawl vialte Seihnam in kan phorh. Laimi kan zeizong vialte hi Seihnam in kan phorhmi an si dih. Cucu chuankhan in, Malaysia ah Laimi sullam ngeih loin kan nun hi Seihnam nih zeimawzat a phorh kho hnga maw timi seih-ku-zin a si ko.

SEIHNAM: Mah cazual na rak thokka ahhin bawmchantu na rak ngei maw, nangmah lawng in dah na rak thok?
PERHKALH:
Keimah lawng ka si ko. CCF Pastor Gordon Za Ṭhio le Pu Hram Ceu (Hakha) nih thazaang an rak ka pek. Salai Bawi Uk Thang le Victor Khen Sang nih thinlung he caṭial he an rak ka bawmh. Sazawh hmang pawl nih a zuar in an rak ka bawmh ve.

SEIHNAM: Seihnam na rak chuahnak ah harnak na rak tonmi le lunghmuihnak na rak tonmi a tawinak in;
PERHKALH:
Laimi kan sining taktak in ka rak ṭial tikah bia a rak ka chalhmi, biahri a rak ka tirhmi an tam taktak. Mah hna pawl sinah phi-sin lengmang kha a rak har ngai. R.1, R. 2 in zuar a si tikah a tangka tiah cun ka ngei peng ve sawk nain, innlei kuat awk taktak a um bal ve lomi kha a har ngai fawn. CCF nih Biakinn hmai ah an ka zuarter thulh, an kan zuarter lo thulh chel kha a har ngai fawn. Thonginn tiang Seihnam a phan i kaa lunghmuih ngai ko.

SEIHNAM: 2002 kum lio hrawng hi Malaysia ram hmunkip ah tlaihkhih a rak tam ngaingai, ti thawng kan theih. Cun internet tbk.. zong pumpak in rak i chiah a um lo caah zeitin dah ca nan rak khawmhning le nan rak ṭial ning a rak si?
PERHKALH:
Internet timi hi a min hrimhrim kan rak thei rih lo. Tlawmpal ah a hung um colh ve. Kut in ṭialmi seh(typewritter) in ka rak chuah tawn. Cu hmanh cu Pu Za Lian ( Thantlang, Vancouver-Canada) le Pi Dar Meng ( Thantlang- US) tawlrelnak in an rak ka cawkpiakmi a si. Pu Victor Biak Lian lam nih 21 Century ah Typewritter in Journal a chuahtu cu nangmah lawng na si lai a rak ka ti phah.

SEIHNAM: Seihnam cazual na rak chuah hmasa thok in Malaysia Chin ralzaam chungah philh awk ṭhalo na timi hna minung an um maw?
PERHKALH:
Malaysia Laimi tuanbia ah philh awk a ṭha lomi pakhat cu “Sazawh hmang “timi kha a si. Sazawh hmang timi cu Seihnam nih a hrin ti usih law kan palh theng hnga lo. Hruaitu an um lo. Kawmaṭi zong an um lo. An tlangtar hrimhrim “ Sa lawng kan zawh lo, sa a si lomi zong kan zawh an ti. Chiatni ṭhatni ah hmai an sa zungzal. Keimah nih “Sazawh hmang” tiah hla ka phuah i a herh le kan kuat te hna lai.

SEIHNAM: Nihin ni Seihnam kan chuah tawnmi hi Online in na rak rel kho tawn maw? Na hmuhning tlawmpal in; chambaunak, le hmailei ah si kho seh tiah na lung ah a ummi;
PERHKALH:
Ka rak rel pah lengmang. Nan thiam ngaingai. Nan chambaunak pakhat hmanh ka hmu lo. Nihin tiang Malaysia Seihnam cat lo in a chuah khawh peng caah Seihnam Editor a simi vialte upatnak kan peek hna. Malaysia Laimi kan hmunh chung paoh Seihnam hmun ve sehlaw ka duh bik ko.

SEIHNAM: Laica cafang komh kong ahhin zei dah zulh ah a ṭha bik tiah na ruah? Lai Baibal Thiang i Rev. Dr. Van Bik nih a rak ṭial ning hi i zul kho thai sehlaw zeitin dah na ruah?
PERHKALH:
Norway in Senri phu nihcun CACC ta kan zulh.

SEIHNAM: Ca na ṭialnak kip ah ‘Perhkalh’ tiah kan hmuh tawn i ‘Perhkalh’ tiah nai saknak a sullam na kan chim kho hnga maw?
PERHKALH:
Ka cafung min a si. Perhkalh timi cu mirang nih plucking an ti rua. ṭingṭang tum tikah Bass, Rytum, Lead a um lawnglawng ah aw a tling i ngaih a nuam. Cucu ṭingṭang pathum a hau i minung pathum a hau ve. Perhkalh cu minung pakhat nih ṭingṭang pakhat a tum ko lai nain, Rytum, Bass, Lead an tling. Bia kan chim zongah, ca kan ṭial zongah, capo kan saih zongah, pawngkam caah san a tlaimi le sullam a ngeimi a si awk a si, timi chuankhan in a si. Victor Khen Sang nih a ka sak.

SEIHNAM: Chin miphun hi hmailei caan ah tlangholh kan ngei kho te lai tiah na ruat maw? A ruang?
PERHKALH:
Kan ngei kho ti lai ka ruat lo. Kan miphun ṭengnge(Tiddim, Hakha, Falam…tbt.) tete kan ṭanh tuk cio hna pinah Hakha Thantlang peng chung hmanhah kan peng le kan tlang (Lautu, Senthang, Zophei…tbt.)kan ṭanh tuk hna. “Miphun ka daw ti ṭung i peng le tlang ṭanh tuk cu palh dawt a si” ka ti ko cu ta.

SEIHNAM: Kawlram uknak zeimawzat a hung i thleng i nikhat khat ah Lairam ah ka kir than te lai tiah nai ruat maw?
PERHKALH:
Thein Sein cozah khi a zumh in ka zum hna lo dahkaw!

SEIHNAM: Chin miphun kan phaknak kip biaknak lei ah Buu kan i ṭhen tukmi hi zeiruang bik ah dah a si tiah na ruah? Hi ti kan i ṭhenmi nih hmailei caan ah zeidah a chuahpi te lai tiah na ruah.?
PERHKALH:
Hihi ka chim lengmang ṭheo. Kawl nih an hlen khawh bikmi miphun cu Laimi kan si ko tiin. Kawl nih khuang an tum i Laimi kan lam ti zongin ka ti tawn. Zeiruang hmanh a si lo. Kawlthluak asilole, Kawlngian a si ko. Kawl nih pakhat le pakhat an kan sehter.

SEIHNAM: Nihin ni Malaysia Seihnam reltu sin ah biacah na duhmi a um maw?
PERHKALH:
Bukit bintang hna, Jalan Imbi hna, Sun Complex hna, Ampang hna , Kuata Raya hna kha ka rak ngai tuk cang. Cun, Bakuteh le zingka in kan ei tawnmi Tuluk rawl “Mee” timi zong kha ka rak ngai tuk fawn. Cun rih, Quinnes le Sahi kha! Tutan Seihnam a relmi paoh nih rak ka chimhpiak cio te u! Indonesia nungak pawl nih “Aa bang” an timi “aw” te zong kha!

SEIHNAM: Kan biahalnak tlawmtling tein na kan leh ca’h kan i lawm tuk.
PERHKALH:
Taa pah la!

Saturday, April 7, 2012

Hakha khua Pura sak an timhmi cungah Chin mipi an lung a tling lo


HAKHA: Chin ramkulh khualipi Hakha khua ah ramkulh cozah meṭing ah pura thar hnuai chap ding in timhtuahnak an ngeihmi kong ah Chin mipi an lung a tling lo tiah thawng theih a si.

Hakha khua ah pura hnuai an timhnak hmun cu Hakha khuathar Falam lei kalnak (cu-su-ba-ih) pawng ( hlan i Helicopter a ṭum tawnnak hmun) ah khan a si. Hi hmun hi a hlan ah Hakha Christian Fellowship hna nih thlacamnak hmun ah tuah ding in cozah uktu sin ah an rak hal bal nain nawlngeitu cozah nih an rak duhlo ruangah cuti cun a rak um thai i, a caan caan ah Hakha khua zumtu pawl nih thlacamnak ah an hman tawnnak hmun a si, tiah Hakha khua hlum upa pakhat nih a chim.

"A tu cozah thar an vun i thlenka in pura hnuainak hmun ah an thim ṭhanmi hi cu biaknak lei thleidannak an ngeih bia a si ko,” tiah a chim chap.

A luancia Feb 24 in 26 tiang Pu Hung Ngai nih a hruaimi hna Chin vuanci pawl tonbiaruahnak an tuah i a cozah thilri hmang in pura hnuai ding in bia an chah hi a rak si.

"Hi tluk in Chin miphun kan sifah i zeitin dah kar kan hlan lai, kan Chin cozah nih zeibantuk ṭhanchonak dah a kan tuah piak lai ti i kan i ruahchan lio caan ah mahbantuk pura hnuainak hna i khua an khan cu Chin miphun vialte nih kan duh hrimhrim awk a si lo, kan duhlonak kan langhter hrim cu a herh ko," tiah min langhter a duhlomi Hakha khua um upa pakhat nih Seihnam sin ah a chim.

"A tu hi Chin ramkulh khuaza kip ah Hakha khua i pura sak an timhmi kan duhlonak langhternak le a duhlomi hna nih minthutnak zong kan tuah lai. Khuate lei he khuapi lei he min a la ding zong minung i thim dih kan si cang. Hi minsenthut cu Vuanci-choh Pu Hung Ngai zong kan pek lai i Kawlram president Thein Sien sin zongah kan kuat lai," pura hnuai dingmi kong i duhlonak langhternak ding i minsenthutnak kong ah ṭuanvo a latu upa pakhat nih Seihnam sin ah a chim. Tubantuk in kan duhlonak langhternak ah minthutnak kan tuahmi cungah cozah nih an kan hlawtpiak sual a si ahcun Chin mipi zumtu kan zate in kan au a herh ko lai, tiah a chim chap.

April 8, 2012 tu ni ah hin Hakha khua um Biaknak vialte i hruaitu upa hna le Pastor hna zong biapi taktak in tonbiaruahnak an ngei lai, tiah thawng theih a si.

Chin ramkulh cu Khrihfa zumtu zatuak 80% hrawng kan umnak a si nain hmunkip ah vailamtung phunnak cu cozah nih an kham i Pura tu cu 100 renglo an hnuai cang, tiah theih a si.

Kalaymyo khua chung thlaan hmun 7 cu thlaan thar ah ṭhial dih ding in cozah nih nawl a chuah

Kalaymyo khua chungah mithi i vuinak i an hmanmi thlaan hmun 7 cu hmang ti lo dingin January 1. 2012 ah khan nawlngeitu Siipin nih nawl an rak chuah. Thlaan hmun thar cu Letpanchuang lam um Nguangdaw khua thlaan hmun ah vui ding in cozah nih hmun thar an rak siam hi a si.

Kalaymyo khua chung Thlaanhmun hlun pawl hi hmun 7 an um hna i Santa, Satawm, Sanmyo, Tahan nih chuah-nitlak,Taungphila, Tahan north-west thlaan tiin an si. Cu hna lak ah mitam bik nih hmanmi thlaan cu Santa thlaan hi a si i Khrihfa bukip le biaknak dangdang pawl zong nih an hman cemmi thlaan hmun a si.

Santa thlaan hmun i vui a si ti lo i Thlaan thar ah cun Thlaan ser cia mi a um i duhnak hmun poah ah i vui kha a si ti lo. Ser cia mi Thlaan pakhat ah cun tlak rawk ah kys100000,vawlei khurchung thlak kys15000, meikhangh kys3000 pin ah Desel a dih zah in mah te khan ding a si. Thlann thar hmun ai vui ding pawl hna cu Khrihfa buk kip 186 nih inn khat kys3000 cio an thawh le tangka an hmunh cangmi kys ting 80 hlei cu thlaan tawlrel tu sin ah an pek cang hna tiah thawng theih a si.

Mah thlaan thar ah cun mah le biaknak ning cio in vui nak ding hmun cu ṭhan a si ṭhan. Khrihfa i vui nak thlaan a cre 15, buddish a cre 12, Chinness a cre1, Hindu acre1, le Muslim a cre 1 tiin thlaan lei tawlreltu nih thanhnak an tuah. Thlaan hmun thar an tlak tharmi a dih lak fonh ah acre 30 a si.

Thlaan thar hi Kalay khua chung he ai hlat deuh caah mah le Khrihfa bu nih an ngeihmi mawṭaw nih ruak thlah a si i mawṭaw a ngei lomi hna nih cun NeTa, Sakahlah,Santa Merry Kalay nih an ngeihmi mawṭaw in biaknak, miphun thleidannak um loin hlan khawh a si. Hmanglung pakhat ah Thlaan tiang hlannak man cu kys50000 pek a si.

Kalaymyo khuasa mi nih thihloh ton tikah i vui nak ah an hman bimi Santa thlaan hmun cu a rauh hlan ah mawṭaw dinhnak (Kaciwin) ah an hman cang lai tiah thawng theih a si. Cu ruangah thlaan ṭhing pawl cu hrawh dih ding a si.

Thaan hmun hlun cu Siipin nih thlaan thar ah ṭhial a si cang caah cheukhat nih mithi ruh a la chung cang mi hna an um len .Tu hrawng Kalaymyo khua chungah an buai cemmi thil pakhat cu hi thlaan hmun ṭhialnak kong hi a si, tiah Kalaymyo um upa pakhat nih a chim.

"Ruk a la cang mi nih Thlacamnak te in rawl dum ṭi nak an tuah. A thi cangmi hna ruh an hmunh tikah thinlung a kuai i ngeihchia in an um ṭhan. Cheukhat nih an chung le rak vui ciami thlaan cu an ṭhial kho lo. A ṭhial kho lo ca zong ah lung a kuai ve. An lak ciami ruak chiahnak hmun ah buai a si ko,” tiah Kalaymyo khuasa thlaan hmun lei tawlreltu Pu Enoch nih a chim.

“ Sipiin nih cu thlaan hlun i ruh pawl vialte ṭhial a duhmi innchung khar hna caah thaan thar hmun ah cun vawlei pe 2 kauh hmun an pek te hna lai. Cu pe 2 kauh ahcun thlaan ṭhial a duhmi nih ṭhial khawh a si te lai,”tiah Pu Enoch nih cun a chim chap.

Friday, April 6, 2012

Chin ralzaam pakhat mikut in a nunnak a liam


Imbi: Thantlangpeng Zaangtlang khuami Pu Mang Hram le Saikah khuami Pi Dong Cin hna i an fapa Pu Sang Hre, 31, cu April 4, 2012 zanlei sml 6:00 pm hrawngah Imbi Yangon Dawr hmai ah aho ti theih lomi nih an vuak nak in, a nunnak a liam.

Pu Sang Hre cu Kalaymyo Hakhalay khuasa Pi Bawi Cin he an i um i, fa pathum an ngei i a nupi le a fahniang kum 6, a simi he Puchong Puteri sangah khua an sa. Laitlang ah a fale pahnih cu an kal tak hna. Amah hi kum 2009 ah Malaysia a phanmi a si i, UNHCR ah ralzaam sinak zong a hmu cangmi a si.

April 4, ni ahhin Kawlram lei in a chungle a phanmi don dingah Imbi ah a rak kai i zanlei sangah tubantuk thil a ton hi a si. Tho kho loin an vuak hnuah Palik nih an rak lak i Chowkit siizungpi ah zankhat a riah hnu April 5, 2012 ah a nunnak a liam hi a si.

"Imbi Yangon dawr ahhin a hawi le he zu din dawh an si, zanlei sang sml 5:00 pm hrawngah lawi an sawm nain a duhlo caah a hawi le nih an lawi tak. I, Yangon dawr hngak pawl nih an vuak nak in tubantuk a thih hi a si," tiah Pu Sang Hre he ai naihniammi upa pakhat nih a chim.

"Sibawi te nih fianternak an tuahning ah cun, a paw ah faktuk in an lamhnak a si kho— a thin ai hliam, cun, alu hnulei (a tukbakur) zawn ah tuknak hma a um, tiah siibawi te nih cun an ti. Hi ti an vuak lio caan ahhin Laimi hohmanh nih hmuh dawh a si lo," tiah a chim chap.

Hi Yangon dawr sir lei i dawr a tuah vemi Tuluk miphun pakhat nih Sang Hre an vuak lio hi hmuh dawh a si. “Nanmah Kawlram mi pahnih nih an vuakmi a si ko," tiah Tuluk pa nih cun a chim.

Pu Sang Hre ruak cu April 6, 2012 zinglei 11:30 am ah Puchong CCF biakinn ah a ruak thlahnak le upatpek thlacamnak cu tuah a s ii, cu hnuah CCF hruainak in Sg.Buloh thlan hmun ah an vui hi a si.

April 5, 2012 zan sml 8:00 pm hrawngah Pu Sang Hre a thihnak kong he pehtlai in Imbi Yangon dawr pawl ah cun Malaysia nawlngeitu Palik pawl nih hlathlainak an rak tuah i, zeibantuk cawlcanghnak tiang dah an ngeih timi cu nihin tiang fiang in theih a si rih lo.

Tubantuk in a luancia kum 2006 lioah Lai ralzaam tlangval pahnih cu Imbi ah Kawl miphun kut in an nunnak a rak liam bal cang. Nain Malaysia nawlngeitu palik lei nih zeibantuk cawlcanghnak hmanh an rak ngei kho lo.

Wednesday, March 21, 2012

UNHCR le Community Upa pawl tonnak an ngei

Kuala Lumpur: UNHCR tang i a ummi Community Development Unit CDU le Ralzaam Community Upa pawl cu March 15, 2012 ni ah Chinese Assembly Hall ah sml 2.00 chung tluk tonnak an ngei ṭhan. Atutan an meeting hi kum 2012 chungah a voihnihnak an tuah a si. Hi meeting ah UN lei officer zong tamngai an i tel kho i Community kip i hruaitu upa zong an tling dih. Atutan meeting ah Agenda pakhatnak i an chuah pimi cu ralzaam ngakchia fimcawnnak lei hi a si.

UN lei officer Melani nih Malaysia ram ralzaam ngakchia pawl fimcawnnak kong cu tam ngai hrilhfiahnak a tuah. “Malaysia ram ah ralzaam dirhmun i khua a sami ngakchia kum 4 in 12 kar hi minung 12000 tluk an si. Hi chungah fimnak ca a cawng kho lomi hi 6000 tluk an si,” tiah UN officer Melani nih a chim.

Ṭihphannak le harsatnak in a khatmi Malaysia ram ah ralzaam dirhmun in khua kan sak lio caan zongah zawnruahnak le dawtnak taktak he ngakchia hna caah tiin fimcawnnak lei a dirhkamhtu rianṭuannak a tampi ko bu ah nule pa zong nih hibantuk fimcawnnak lei, tha kan pek lo ning hi UN lei nih an hmuh tikah anmah zong an lung a ṭha lo ngai. Anmah duhning ahcun sianginn kai khawhnak dingah a kum nih a phak cangmi ngakchia poahpoah cu anmah he aa naih biknak refugee sianginnkip hin fimnak ca cawng kho dih hna seh tihi a si. “Atulio i fimnak a thawtnam an teh khawh locun ramthumnak an phak tikah harnak le ningzahnak tampi kan tong te lai timi hi kanmah nakin an hngalh deuh caah hitluk i tha an peknak hi a si,” tiah mah meṭing a kai vemi pakhat nih a chim.

Cu hnuah, RSC (OPE) konghe pehtlai in officer pakhat nih biachimnak tlawmpal a ngeih. Hi officer pa cu ralzaam umkalnak konghe aa pehtlaimi rian ah America ram ah kum 10 tluk rian a ṭuan hnuah Thailand ah ṭhial a si, cuka i kumli tluk rian a ṭuan hnuah Malaysia UN ah rian khinh ṭhanmi pakhat a si. Hi Agenda ah biatak tein a chimmi cu kanmah refugee lei in thawngpang hlatnak a tamtukmi kongah community upa pawl nih mipi sinah ruahnak nan cheuh hna lai timi kong hi a si. A ruang cu kanmah ralzaam lei in RSC department ah phone a call tu hi nikhat ah minung 50 in 60 lengmang kan si. Culawng siloin kan case konghe pehtlai in hlathlainak kan tuahmi ah an sin i email kan kuatmi hi zarhkhat ah 700 lengmang a phan. Cutikah, an rianṭuannak cu a norhter, a ruang cu phone call mi vialte an tlaih ruang le email kuatmi ca vialte leh a hauh zungzal ruangah a si. “Ralzaam pakhat interview phi dingin kawh-auh a sinak ahhin ramthumnak lei in mincazin a tlak hnu lawngah kan auh khawh” timi kong zong a chim chih. Kanmah lei in thawngpang tamtuk in kan hlat ahcun an rianṭuannak hi tampi a norhter timi hi fiang tein kan hmuh khawh i kanmh caah a rauh chinnak tu a si kho.

Culawng siloin, RSC konghe pehtlai in biahalnak a ummi cu “ zeiruang ahdah security check hi ralzaam tampi nih kan i mih zungzal, zeibantuk tahfung pawl ruang hindah a si hnga? tiah an hal. Officer pa nih a theih tawk a chim ve, “ Ralzaam pakhat nih a tuanbia tling he ramthumnak a phak khawhnak dingah UN nih dantatnak tahfung a sermi hi 6 tluk a um, America ram bal nih cun tahfung 26 tlukin a suai” tiah a chim. Hibantuk dantatnak tahfung pakhatte le na sining, na konglam an i khah sual ahcun cucu security check imih cu a si ko tiah officer pa nih cun zapi sinah a chim. Tahchunhnak ah kan min aa khah sual, unau min aa palh sual tbk le kan case kong zongah hi security check cu kan ruah lopi in imih khawh a si.

A pahnihnak biahalnak ah “ RSC interview kan phit tikah kan min thlen kan duh tawnmi hi kan thlen ah a ṭha kolo maw?” timi biahalnak a si. Bialehnak a tuahmi ah “ a ṭhatuk ko, na thlen deuhdeuh lai i security check naa mihnak dingah a lam tam deuh ve lai, ṭih a nungtuk, tlamtlin na duh ahcun thleng hlah” tihi officer lei bialehnak cu a si. Cun, nupi/va kan ngeih ahcun a rannak in RSC ah thawngthanh ding le nau ngeih tbk le thihloh kan ton sual zongah thawngthanhnak tuah colh dinghi zapi sinah a cah hna. A ruang cu ralzaam pakhat nih a tonmi thil zohchih in a profile hi remh ṭhan a hauh zungzal caah a si.

Agenda a donghnak lei cu Toybox timi kong a si. A suallam cu kumtling lo tualleng ngakchia pawl cachimhnak (mucu) ca i hman dingmi thilri deuh hi a si. Hi bantuk tualleng sianginn cu mizeipoh nih dirh khawh a si i anmah UN lei zong nih biatak tein dirhkamh an timh. Hi sianginn a dir khawhnak dingah kanmah community lei in colcangh ve a herhmi cu “ inn hlan ding, a tlawmbik ah ngakchia 10 tel an um lai, pumpek cachimtu saya/mah pakhat kawl ding” cu vialte a tlamtlin hnuah UN ah thawngthanh ding le anmah lei zongin sayamah pakhat thlah in an thilri pawl he cachimh bawmh ding khi a si. Zarhkhat ah nihnih tluk hrawnglawng cachimh dingin an timh tuah. Pumpek in rian a ṭuanmi saya/mah cu thlakhat ah RM150 lengmang in thlahlawh serh ding an timh. Tuan deuh i sianginn a dirh khomi poh cu tuan deuh ah rianṭuan piak a si ve lai timi kong zong officer nu nih cun a chim chih.

Cun, ralzaam tampi nih thil-ti-khawhnak (skills) lei i kan ṭhancho khawhnak dingah cawnpiaknak (training) cu hmunkip ah tuah an timh i miphun zeimawzat sin cun a tuah zong an tuah cang. Training an pekmi hna cu rawl chuan, thil tah, ti pipe ser, sam meh, wiring le a dangdang hna hi an si i manpek hau lo a lak in cawn khawhmi lawngte an si. Atubantuk meṭing cu hmaithla ah tuah ṭhan kho dingin thawngthanhnak an tuah hnu ah March thla CDU meṭing cu an donghter tiah CSO lei in meeting a kaimi pakhat nih a chim.

Vuichip tlangah thlacamnak le camping tuahnak, inn saknak dingah Mizoram JCB hlang in an cawh lio

Thantlang khua in Vailamtlang lei kalnak i Vuichip tlang cungah thlacamnak inn le Camping tuahnak inn sak khawhnak ding caah tiin lam an cawh lio a si. Vuichip tlang Vailamtah tung an rak phunnak tiang Mizoram JCB an hlan i an cawh lio a si tiah thawng theih a si.

Hi thlacamnak inn saknak le Camping tuahnak inn saknak dingah ruahnak a chuahtu le ṭuanvo a latu cu Evan. Pu Tha Cung a si tiah thawng kan theih.

Hi timhtuahnak konghe pehtlai in a theimi upa pakhat nih a chimnak ahcun, kan Chin rampi zoh tikah kan fing kan tlang hna ah Vailamtah tung le thlacamnak inn sakmi um loin Pura lawngte a dir cang. Atu bantuk in mipi thazaang chuah in kan ram ah thlacamnak inn tbk kan sak a hau, tiah a ti.

"A tu Vuichip tlang ah thlacamnak inn sak kan i tim. Mizei paoh nih fawite in an kal khawhnak ding caah tiin JCB kan hlan i kan cawh cuahmah lio a si. Mawṭaw le mawṭaw saikel cu (Kawl ralkap nih an rak phurmi Vailamtah tung) tiang a phan kho cang," tiah mah lam cawhnak kong i tawlreltu pakhat nih a chim.

Hi Vuichip tlang thluan ahhin hmun rawn ṭha ngai a um i cu hmun rawn ahcun ti zong ṭha tein a um. Hi ruangah hi hmun theng i inn sak kan timhnak hi a si, tiah a chim chap. Cu lawng si loin Vailam tlang le Bualpeng i tlawnkainak zongah hi tlangthluan cu Lai lam hmang in an i tlawng kai peng. A tu kan cawhkhawh a si ahcun motor le motor cycle hmang in an i tlawng kho rih lai: tiah Hi Vuichip tlang lam cawhnak kong a theimi upa pakhat nih Seihnam sinah a chim.

Khualhring tlang lamthluan ah mawṭawka lam cawh hram an thok

Chin ramkulh, Thantlang peng Khualhring tlang thluan mawṭawka lam cawhnak cu March thla thok in an cawh cang i, atu hi Thantlang in an thok i Thantlang nichuah lei a luangmi Buva tiang an phan cang, tiah Lairam lei in thawng theih a si.

Tuanvo ngeitu pakhat nih cun " Khuafo tiang hi cu cawh kan i tim nain khuate lei nih phaisa thawh vo an tho kho lo i tutan ṭhal chungah kan phan kho hnga dek maw? Micheukhat khua cu anmah thazaang in an rak cawh ve," tiah a chim.

Atu kan cawhning hin kan kal khawh ahcun Mini Bus a kal kho hnga. Kan hmanmi lamcawhnak cu Mizoram JCB a si i sml pakhat ah Rs.2000 kan pek. Kawl phaisa thlen cun sml pakhat ah 30000 ( Thong sawmthum) kan pek. Atu tiang cu phaisa thlen a ṭum pek a kai pek ah Rs. fangkhat ah Kyat 15 ret in kan i tiang tiah a chim chap.

"Hi kan lam a pem hin cun Khualhringtlang lamcung ah motor kan hmuh khawh ve cang lai. Rang le keng in thil kan phurhnak hi kan pipu hna chan in atu tiang a si. Cawleng hmanh in kan Khualhring tlang ah kan vaak in kan i tlawng kho lo. A tu bantuk in motor lampi kan hun cawh khawhmi hi cu ka mangah ka rel, tiah Thualhringtlang thluan um upa pakhat nih a chim ve.

Saturday, March 10, 2012

Lairam chungah mifir thawngpang a dai kho lo

Lairam khuapi chung hna ah mifir thawngpang a dai kho tilo tiah thawng theih a si. Khoika khua paoh ahhin dawr baoh le mawṭaw saikel fir hi thawng theih peng a si cang. Sinain acozah palik lei nih biatak tein hlathlai le ṭuanvo lak a um hlei lo, tiah thawng theih a si.

Chin ramkulh khualipi Hakha tu ahcun mino hna nih Buu hmetete an i ser hna i mifir dohnak dingah biatak in ṭuanvo an lak. Thantlang khua zong ah Hakha mino nih an dirh bantuk in mino bu dirh ding in timhlamhnak an ngeih kong zong Thantlang in buu pakhat dirh aitimmi pakhat nih a chim.

“Thantlang khuachung ahhin fir a tam ngaingai cang. Cuka ah thil an fir timi thawngpang hi tu le tu theih lengmang a si. Palik sin i thawngthanhnak tuah zongah ṭuanvo an la duh lo. Atu hi mino a felfaimi kan i khawm lio i, Thantlang peng uktu bawi sin zongah hi bantuk ZOHFELTU BUU dirh a hauhnak le uktu lei zong nih bawmh kan herh lai nak kong bia ruahnak kan ngeih cang," tiah a ti.

Thantlang khuachung ah mifir an zornak dingah Zohfeltu mino bu dirh in timhtuahnak an ngeihmi kong he pehtlai in Thantlangpeng uktu bawi zong nih, "hi thil tuah nan timhmi hi thilṭha tuk a si. A herhning in kan in bawmh hna lai," tiah an leh hna nak kong Thantlang khua hlum mino pakhat nih a chim.

"Kanmah Thantlang lawng siloin mah bantuk buu a dirh rih lomi Falam, Tedim, Tonzaang,Mindat, Kanpalet le Paletwa tiang in an i ngeih ve nak ding zong thawngthanh dih an si," tiah a chim chap.

2012 Chin ramkulh tanghra camipuai phi ding kum dang nakin an tlawm

Kawlram chungah kum khat voi khat tuah tawnmi taanghra camipuai cu tuthla March 12 in March 22, 2012 tiang tuah ding a si cang, tiah thawng theih a si.

Tukum 2011-1012 cacawn kum ah fimnak a cawng liomi taanghra camipuai a phi ding hna cu kumdang nak in an tlawm deuh ngai, tiah Chin ramkulh Fimthiamcawnnak lei zungah rianṭuantu pakhat sin in thawng theih a si.

"Kum dang ah cun Chin ramkulh chungah a tlawmbik minung thong 7 renglo nih taanghra camipuai cu an phi tawn. Nain tukum ah cun thong 5 hrawng lawng nih phitnak an sok. Hi chungah a phi lomi an um ṭhan hoi lai i thongli hrawng lawng an si te lai," tiah Chin ramkulh fimthiamcawnnak lei zung rianṭuan pakhat nih a chim.

Chin ram ah minung kan tlawm tuk cang. Cupin ah ramleng ah mino he ngakchia he an chuah dih caah minung an tlawm bia a si lai, tiah mipi cheukhat nih an zumhnak kong an chim ve.

"Uknak ṭhat lo ruangah le kan Lairam ah pawcawm hawlnak a har caah Chin mipi cu ramlengah kan chuak. Ramleng a chuak kho lomi tanghra hrawng a kai liomi zong nih kan ram ah fimnak cawn hi an lung ah a um hrimhrim ti lo. Ramleng i kal ve rumro i an lungah a um caah tukum camipuai phi ding an tlawm tuk nak hi a si," tiah Hakha khuahlum upa pakhat nih a chim. Tubantuk in taanghra camipuai phit hi kan fale mino nih zei an rel lo ahcun Laimi fimthiamnak leiah kan thazaang a ṭum chuk hrimhrim ko lai. Ram dang an va phak hnu zongah fimnak biatak in an pehzulh khawh lo caah an vaivuan thai tawn, tiah a chim chap.

Cozah ai thlen hnu in mipi nih ṭihphannak an ngeihmi a zor hlei lo, ralkap uknak ning an hman rih ko

Than Shwe uknak in Thein Sein cozah uknak a vun tlaih hnu in Chin ramkulh zongah ramkulh cozah timi min zong a hung um. Thimnak zong cozah nih ai tinh ciami ning in thlennak min cu a vun bunh. Asinain Chin ramkulh khuate cheukhat le khuapi chung hna ah mipi nih uktu hna ṭihnak kan rak ngeihmi thinlung cu a zor kho hlei rih lo, tiah Lairam um upa pakhat sin in thawng theih a si.

Chin ramkulh chungah rianṭuantu hna nih nawlngeinak langsar ngai hmang in hramhram in rianfial le ṭuanter cu a um ti lo ti awk a si nain cu ti nan tuah lo ahcun cu tiin kan in ti hna lai timi tlerhnak le hrocernak cu a zor hlei rih lo, tiah Lairam um pakhat nih Seihnam sin ah a chim.

"Nihin ni kan ram chungah thlennak zeimawzat a um ko nain, ram uktu cheukhat hna cu hlanlio uknak tluk ah kan ruah rih ko hna. Sianguk hna zong nih an ṭuannak khua cio ah a hlan bantuk in a herh lo tiang in phaisa lak a um rih ko. Cun, palik lei rianṭuantu le a dang zungkip uknak lei a tlaimi hna aoh-suh cazi pawl zong nih cu hlan i an hmantawnmi ning ṭhiam in hman a si i kannih khuate lei le hoihna ahcun ṭihnak hi a ngan khunmi ko a lo," tiah Thantlangpeng siangcachim pakhat nih a chim.

Nihin ni Kawlram cozah thar cu mipi cheukhat nih zumh ngai an si. Nain mi cheukhat nih an zum kho hna lo, tiah thawng theih a si. Zeicahtiah anmah ralkap hlun lawngte uktu an si ṭhiamṭhiam ko caah hlan i an kalpi ning hi an zulh pah rih ko lai, tiah mipi cheukhat nih an zumh.

"Kawlram ai thlennak pakhat cu ralkap thilthuam kha an i phoih dih i mipi thilthuam an i hruk. Hihi an i thlennak kan hmuh khawhmi cu a si. Uknak lei zongah ralkap nih an tlaih dih kan ti khawh. An thilthuam an i hruk ti lo lawng a si. Chin ramkulh zong zoh tikah ralkap a si ṭhingmi ṭhiamṭhiam nih uknak lubik cu a tlaih tho tho ko. Cucaah zumh thlu awk cu an har ngai ko," tiah Thantlang khua i mipi cawlcanghnak ah ai tel ngaimi pakhat nih a chim.

Monday, February 27, 2012

Hakha le Thantlang karlak ah mawṭaw ai let i, 3 nunnak liam, 30 renglo hma an pu


LAIRAM: Hakha khua in Thantlang leiah ai thawhmi Hman-lung mawṭawka cu Feb 27, 2012 zanlei sml 1:00 pm hrawngah Hakha in meng 8 tluk a hlatnak ah ai let i minung 3 nunnak a liam, mi 37 hma an pu. Ai hliammi 37 chungah ngakchia 6 an i tel, tiah thawng theih a si.

Ai letmi Mawṭawka cu Thantlang khuaum Pu Lal Maung Cung mawṭawka a si. Atu bantuk in ai lehnak a ruang bikmi cu chuk a zuan lioah mawṭaw a break a poh caah a si, tiah thawng theih a si.

Mawṭaw ai lehnak hmun ah Hakha khua Dinlo sangum Pa Mawng Mawng,18, le Hakha khuahlun sangum Pi Thla Ṭial ,35, hi an pahnih in a hmun ah an thaw a cat colh, tiah Hakha lei in thawng theih a si. Cun, Hakha Dawrthar sang ummi Lal Ram Pui, 19, cu siizung an phakpi hnu zanlei sml 7: 30 pm ah a nunnak a liam ve. Ai hliammi dang pawl zong Hakha siizungpi ah an thlopbul lio hna a si.

"Ai hliammi 37 chungah a zualhma tukmi cu an um lo nain upa pakhat tuhi oxygen an pek, a dang ai hliammi dang pawl hi cu an nunnak cu a him ko lai tiin ruahchannak kan ngei ko," tiah Hakha khua siizungpi ah rianṭuanmi pakhat nih Hakha Post tawlreltu sin ah a chim.

Sunday, February 19, 2012

Tuluk ramhun changtu, Xi Jinping US a tlawng


Tuluk ramhun changtu, Xi Jinping cu USA ram ah a tlawng i ninga chung caam aa tim. Hmailei ah Tuluk ram hrauitu a si te lai tiah zaran mipi nih an zumhmi Xi Jinping (kum 59) cu Air China vanzuanglawng in Washington khualipi vanzuanglawng dinhnak hmun ah a phan. USA ram a tlawn hlan ah Xi Jinping nih “USA nih Asia leiṭhen ah ralkap thazaang a chapnolhmi cu ka lungtlinglo” tiah a chim.

US ramchung thanhca minthang taktak simi, The Washington Post nih biahal an tuahnak ah Xi Jinping nih “Asia ram cu remdaihnak le ṭhanchonak a duhmi kan si ruangah USA ram nih Asia leiṭhen ah ralkap thazaang a chapnolh micu kan hnatla lo” tiah a chim. US ramhun, Barak Obama nih “ramdang, hmunhma dang ahcun US ralkap thazaang ṭhumh kan timh nain Asia leiṭhen ahcun timhlamhnak kan ngeilo” tiah a chim.

Hmasabik an biaruahnak ah ramhnih karlak chawlehthalnak le nuhrin covo konglam hi a hleiin an i ruah. Xi Jinping nih Tuluk ramchungah nawlvo ṭhanchonak he pehtlai in remh ṭhan ding thil tete a um rih tiah phuannak bia a chim. Obama nihcun remdai tein a ṭhangcho cuahmahmi Tuluk ram cu ṭhatnak leiin a hmuh. Asinain, Tuluk ram cu cungpar leiah a ṭhang chochin lengmang bantukin a runven dingmi thil tampi a um timi cu a cohlan awk a si tiah a chimnolh.

US le Tuluk ramhnih karlak chawleh chawhrawlnak ah u-ting nau-zo tein an i pehtlaihkhawhnak lai zong Obama nih halnak a tuah. Culawng siloin, Tuluk ramchung ah nawlvo a karhcho khawhnak hnga kan in ṭanpi penghna tiah thazaang peknak bia zong a chim.

Xi Jinping nih US le Tuluk ramhnih pehtlaihnak ah i naihniam deuh in pehtlaih a duh i pakhat le pakhat i hmuhthiamlonak le i zumhlonak a tlawmdeuh khawhnak hnga kan i zuam a hau tiah a chim. Xi Jinping cu cacawn nithum ni zaanlei ah Iowa ramkulh ah a tlawng. Zaran mipi nih tulio Tuluk ramhun Hu Jintao chaang khotu ding cu Xi Jinping a si tiah an zumh caah US nih Tuluk ramhun chuan cu zohhlai chungnak caanṭha an ngei kho.

Iran, Korea vawlei fonghlei ram le hruhrang i thahnak dohnak konglam ah US nih a ngeihmi phung le lam, dun le dan he pehtlai in Tuluk zong nih chim ve dingin timhlamhnak a ngeihnak kong Xi Jinping nih a chim. Khat talei kam ah US nih Tuluk cu ram pakhatpi ah a cohlan, nain Taiwan le Tibet zalonnak caah an cawlcanghnak cu doh dingin halnak a tuah.

Ramhnih tangka thlennak konglam he pehtlaih in US ṭuanvo ngeitu hna nih mahzawn lawng i ruat tilo dingin le lung i thlen dingin Tuluk sin ah halnak an rak tuah. Republican Party nih tukum US ramhun thimnak caah an thim chungmi, Mitt Romney zong nih US ramhun ah nan ka thim ahcun Tuluk cu US dollar le Tuluk yuan tangka thlennak ah miaknak lawng a bawhmi a si tiah zapi sin ah ka phuan lai tiah mipi sin ah a chim. __ Washington Post, BBC

Thonginn kangh ruangah thongtla 300 leng an thi


Honduras ram, Comayagua khua i a ummi thonginn pakhat a kangh ruangah thongtla minung 300 leng a nunnak liam i 21 fak ngaiin hma an pu. Kum hrabu chungah meikangh ruangah a thimi miluzat an tambiknak zong a si tiah nawlngeitu hna nih an chim. Thonginn a kangh lio ah mibawmchantu pawl nih an va zuanhhnawh hna ko nain thonginn tawh an hmuhlo ruangah tubantuk in thongtla nunnak tampi a liamnak hi a si.

Mei thattu le bawmchantu lei chimnak nawlngeitu Garcia nih “kan bawmchan kho dih hna lo, a ruang cu tawh kan hmuhlo ruangah a si, cun tawh kengtu minung zong kan hmuh hna lo caah a si” tiah a chim. Cun Garcia nih “thongtla minung 100 cu mei nih a nun pahring in a thah hna” tiah a hmuhtonmi a chim. Tuanvo ngeitu hna nih meikangh aa thawhnak a hrampi cu an hlathlai cuahmah lio a si.

Honduras ramhun Porfirio Lobo nih thonginn zohkhenhnak ah ṭuanvo ngeitu upa vialte cu an rian in a dinhter dih hna. Ramhun Porfirio Lobo nih “hi bantuk thil a cangmi cu cohlan khawh a si lo, zeiruang ah hi thil hi a can i a ho dah ṭuanvo ngeitu a si timi hi fiangfai tein dothlatnak kan tuah lai” tiah a chim. A nunnak himmi hna caah thlopbul man bawmhchanhnak pek ding in le taangtakmi chungkhar hna caah ruak i chuannak caah a dihmi vialte bawmhchanhnak pek ding in Porfirio Lobo nih bia aa kam. ___ AP

UN nih Syria cozah sual a phawt


UN General Assembly meṭing nih ramchung mipi hna cung nawlvo buar ruangah Syria ramhun Bashar al-Assad cu fakngaiin an mawhchiat i sualphawt biachahnak zong an tuah. Syria ramhun Bashar al-Assad cungah UN nih a tuahmi biachahnak cu me-thlaknak in ram 137 nih an hnatlaknak an langhter i ram 12 nih an hnatla lo. Ram 17 cu an i laklawh i me (vote) an thlalo.

Biachahnak an tuahmi cu a hleikhun in Syria ramhun Bashar al-Assad nih a ṭhutnak kaltaak dinghi a si. Vawleicung remdaihnak caah riankhinhmi bu United Nations (UN) nih biachahnak a tuahmi cungah a lungtling lomi ram chungah Russia le Tuluk zong an i tel.

UN kusale pawl meṭing pi nih biachahnak a tuahmi cu rumro in zulh dingmi biachahnak cu a silo. Nain, Syria ramchung buaibainak konglam ah ramkip nih zeitindah an hmuhcio timi thinlung kha fiangfai tein a langhter. “Syria mipi hna cungah zaangfah zawnruahnak ngeilo in sualnak nganpi an tuah” tiah Syria cozah cu UN chungṭuan Ban Ki-moon nih sual a phawt. Cunlawng siloin, ramchung mipi hna cungah ṭihnung hriamnam he an kah hnanak cu ngol zawkzawk dingin Ban Ki-moon nih halnak a tuahnolh. Cacawn nili ni ah Daraa le Hama khuakam ah cozah he an i kahdohnak le Syria ramchung hmunzakip buaibainak ah minung 24 nunnak ni nikhat ah a liam. __ New York Times

Bangkok bom puah ruangah Israel nih Iran a mawhchiat


Thailand khualipi, Bangkok ah Iran pa pakhat nih bom a puah i amah ke lila bom nih tan lakin a puahhnawh i fakngaiin aa hliam. Bom puahnak hmunhma pawngkam i a ummi minung 4 zong an i hliam tiah nawlngeitu hna nih thawng an zamh. Bom puahtu Iran pa cu Bankok khuachung i inn a hlannak ah bom a puah hmasa. Cutlawmpal a rauh ah Taxi a hlan i a maungtupa nih ka duhnak ah a dirlo ti ruangah bom cu a puahnolh tiah cozah nawlngeitu hna nih an chim. Cun cacawnnak sianginn kam i minung an i butbiknak zalam cungah palik pawl zong kutcheh bom in puah aa tim rih hna tiah an chimnolh.

Bom puahtu Iran pa a umnak innkhaan chung an chekhlai tikah a puakkhomi hriamnam pawl an hmuh. Zeiruangah, a innchung ah hibantuk a puak khomi hriamnam pawl a chiah ticu fiangfai in an hngal khorih lo. Bom puahtu pa sin ah Iran ramchung luhchuah khawhnak lehhmah, Iran passport cauk hmete an hmuh. Bom puahtu pa umnak innkhaan chungin Iran miphun pakhat a zaam lio kan hmuh tiah palik pawl nih an chim.

Thailand cozah lei nawlngeitu hna nih Bangkok bom puah ruangah lunghrinhmi Iran miphun pathum cu kan tlaih hna tiah thawng an thanh. Minung pahnih cu bom a puahdih caangka in an tlaihcolh hna. A pathumnak an tlaihmi Iran pa cu Malaysia khualipi, Kuala Lumpur vanzuanglawng dinhnak hmun ah an tlaih. Tubantuk thil a cangmi hi vawleicung ramkip i a ummi Israel ram palai pawl thah dingin Iran ram nih a tuahmi neh le nang a si tiah Isreal nih sual a phawt.

Bangkok lawng siloin India le Gorgia ram zongah Israel palai zung hmuichon in bom a puak. Hi bom a puakmi pathum cu Iran ram he pehtlaihnak a ngei tiah Singapore a tlawng liomi Israel runvennak lei vuanci, Ehud Barak Iran cu sawl a phawt. Hi thil a cangmi kan zoh tikah Iran le amah lei aa komhmi ram hna cu hruhrang rianṭuan an tim tihi a langhter tiah sual a phawtnolh. Tubantuk thil a cangmi nih Thailand le Iran ramhnih karlak kum caansuapi an i pehtlaihnak cu ṭhihphaih dingin Iran nih timhlamhnak a ngei tiah Israel nih a mawhchiat rih. Israel nih sual a phawt micu Iran nih a al. __ Reuters, AFP

EU nih Kawlram cu America dollar sing $ 200 a bawmh lai


Kawlram ah nithum rau in a tlawngmi European Union Commission for Development lei ah rian a ṭuantu upa pakhat a simi Andirs Piebalgs cu Kawlram President Thein Sein he cacawn nikhat ni ah tonbiaruahnak an ngei tiah theih a si.

Mah tonbiaruahnak a dih ah cun European Union Commission for Development lei ah rian a ṭuantu upa a simi Andirs Piebalgs nih Kawlram caah bawmhnak tangka kan in pek hna lai tiah thawng a thanh.

Mah tangka kan in bawmh dingmi hna cu America dollar sing $ 200 man tluk a si lai i ngandamnak, sianginn fimthiam cawnnak le fimthiamcawnnak caah inn saknak tbk caah timh tuahnak kan ngei tiah Mr. Andirs Piebalgs nih a chim.

Aralaimi April thla ah caankar thimnak ah zalongte le i tlukte in thimnak a si khawh ahcun Kawlram cung i sipuazi lei dantatnak le phihnak kan tuahmi pawl hi kan ṭumh ṭhan lai tiah Mr. Andirs Piebalgs nih a chimchap.

EU nih ri a khiahmi a um rih caah mah bawmhnak tangka pawl hi cozah sinah direct in pelo in UN tbk pawl le NGO rian ṭuantu bu pawl sin in pek a si lai. ~hanchonak caah pekmi funds pawl hi mipi sinah ah direct in phak khawhnak dingah challenge nak timi cu a zungzal in ummi a si i a karlak ah ziknawh eihmuarnak btk pawl hna hi thinphang a si caah UN, Merlin tbk pawl le NGO rian ṭuantu bu pawl sin in pek ding a sinak kong cu BBC thawng hlathlaitu Rachel Harvey nih a chim.—BBC

Malaysia ah Kawlram mi cheukhat an tlaih hna

Malaysia ram ah pungninglo in a ummi le rian a ṭuanmi pawl hna cu Malaysia cozah nih thianhnak a tuahmi le a tlaihmi hna chungah Kawlrammi tam ngaite an i tel tiah thawng theih a si.

Aliamciami cacawn niruk ni thawk in Kuala Lampur khua chungah Malaysia palik pawl nih mawṭaw lam block in an tlaih hna. Mah an tlaihmi hna chung cun Kawlrammi tamlakte an i tel tiah theih a si.

”Tlanglawng station pawngah palik tam taktak an ra i an tlaih thluahmah hna i mah an tlaihmi hna chung cun Kawlrammi minung 300-400 karlak hrawng cu an si lai,” tiah mit hmutu a simi Kawlrammi pakhat nih a chim. Atu bantukin Malaysia palik pawl nih an tlaihmi hna hi Malaysia ramchung ah phungninglo in a ummi le rian ṭuanmi pawl an si tiah a chim. Mah an tlaihnak hna hmun ah cun UN card ai tlaihmi si hna seh, pass-port ai tlaihmi si hna seh an dihlak in an card an chuh hna i palik zungah an kalpi hna. Asinain pass-port ai tlaihmi pawl cu an thlah ṭhan hna tiah a chimchap.

Atu bantukin palik pawl nih rawldawr (restaurant) pawl le setzung tbk pawl chungah luhhnawh in tlaihnak an tuah caah Kawlrammi pawl cu rian zong ṭuan ngamlo, leng zong chuak ngamlo in an um tiah thawng theih a si.

Pass-port ngeihlo ruangah atu bantukin an tlaihmi pawl hna hi palik sakhan ah an kuat hna. Mah palik sakhan an kuat dih hnu hna cun Kawlram ah an kuat ṭhan hna lai tiah theih a si.—BBC

Yangon ah nu lawng cit dingin bus mawṭaw umkalnak an thok


January 14 thawk in Yangon khuachung umkalnak ah nu lawng cit dingin, Parami bus mawṭaw 10 hmang in avoi khatnak umkalnak an thawk cang tiah thawng theih a si.

Mah bus mawṭaw a hmai, a hnulei le a sirlei tbk ah nu lawng citding timi ca an ṭialmi Parami bus 176,177 umkalnak line, a-dih-pa-dih , Green, Yellow, Red tbk bus line pakhat ah bus pahnih cio in zingka suimilam 7-10 tiang, zanlei suimilam 4-7 tiang a caan tukte in an chuak. Cacawn nikhat ni in ninga ni tiang zungkai ni pawl minung an tam caan ah hin mah bus pawl cu umkalnak ah nu pawl cit dingin an hman tiah theih a si.

Atu bantukin nu lawng cit dingin bus umkalnak ah an timhtuahnak a ruang cu zungṭum, zungkai tbk caan ah hin bus mawṭaw cungah hin minung i tetkhawt tuk lengmang caah a si. Mah tikah pa pawl nih nupawl kha namnehnak le tihramnak tbk a um lengmang caah atu bantukin an timhtuahnak hi a si tiah Ke Kai nih a chim.

Bus cit man tu cu atu lio Parami bus a dang mawṭaw pawl nih an lak zatte in pek a si. A hlankante in thawngthanhnak a umlo caah mi nih an thei tuklo nain mah bus mawṭaw ai citmi mi nu poh cu an i lunghmuih ngaingai tiah thawng theih a si.—7DAYNEWS

Thailand palik nih Mea-sot bazaar ah Kawlrammi rianṭuan pawl an tlaih hna


Thailand le Kawlram ramri Mea-sot khua bazaar ah Kawlrammi rian a ṭuanmi minung 300 tluk cu Thailand cozah nawlngei pawl nih February 16, zinglei suimilam 5 ah an luh hnawh hna i an tlaih hna tiah theih a si.

Thailand ralkap le palik pawl nih lam pawl an block nak kong le Kawlram rianṭuanmi pawl an tlaihnak hna kong cu Thailand ram um mipi ṭhanchonak committee JACBA chungtel Moe Kyo nih Irrawaddy sinah a chim. “Lam khat talei le khat talei lamral vialte cu an kham dih i lam ai chokmi vialte an tlaih dih hna. Cun Mea-sot bazaar a chung he a leng he dawr hngakmi hna siseh, rianṭuanmi si hna seh an tlaih dih hna,” tiah a chimchap.

Thailand thawngzamhca pakhat nih a ṭialning ah cun atu bantukin an tlaihmi hna hi phungninglo in a ummi le a rak i ṭhialmi an si caah Thailand cozah nawlngei pawl nih an tlaihnak hna hi a si tiah theih a si. Mea-sot bazaar chungah hin Kawlrammi rian a ṭuanmi pawl hi a liamciami thla 6 hrawng ah hin an rak tlaih bal cang hna. Atu bantuk tlaihnak hi 2012 kum chungah avoi khatnak a si tiah Moe Kyo nih a chim. An tlaihmi hna pawl hi phungningte in rianṭuannak passport ai tlaihmi an si ko nain zeibantuk Upadi pawl in dah dantat an si lai ti cu a fiang rih lo. Asinain tangka in dantatnak an tuah khawh men tiah a chimchap. Atu bantukin tlaihnak hna ruangah hin Mea-sot khua ah Kawlrammi nih lakphakti dawr le rawldawr tbk an tuahmi pawl cu khar an si tiah theih a si.

An tlaihmi hna chungah micheu passport ai tlaihmi pawl cu an rianṭuannak rian ngeitu Boss te nih chimpiaknak thawng in an thlah ṭhan hna i phungninglo in a ummi tu cu immigration thong ah an thlak hna tiah Moe Kyo nih a chim.

Phungninglo in an um ruangah an tlaihmi hna Kawlrammi pawl cu ni tlawmpal chungah Kawlram ah an kuat hna. Mae-sot khua cu Karenni ramkulh chung Myawaddy in khattalei ral ah a ummi a si i Kawlrammi tam ngaite an umnak khua a si. Kawlrammi rianṭuan pawl nih an ṭuan cemmi rian pawl cu tuhmul chuahnak setzung, thilthan chuaknak setzung, lam rianṭuannak, khuacaan he ai tlak in dumlo tuahnak le inn zuat saṭil arva zuatnak hna an si tiah theih a si.—Irrawaddy

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More