Showing posts with label Kanmah Thawng. Show all posts
Showing posts with label Kanmah Thawng. Show all posts

Saturday, April 7, 2012

Hakha khua Pura sak an timhmi cungah Chin mipi an lung a tling lo


HAKHA: Chin ramkulh khualipi Hakha khua ah ramkulh cozah meṭing ah pura thar hnuai chap ding in timhtuahnak an ngeihmi kong ah Chin mipi an lung a tling lo tiah thawng theih a si.

Hakha khua ah pura hnuai an timhnak hmun cu Hakha khuathar Falam lei kalnak (cu-su-ba-ih) pawng ( hlan i Helicopter a ṭum tawnnak hmun) ah khan a si. Hi hmun hi a hlan ah Hakha Christian Fellowship hna nih thlacamnak hmun ah tuah ding in cozah uktu sin ah an rak hal bal nain nawlngeitu cozah nih an rak duhlo ruangah cuti cun a rak um thai i, a caan caan ah Hakha khua zumtu pawl nih thlacamnak ah an hman tawnnak hmun a si, tiah Hakha khua hlum upa pakhat nih a chim.

"A tu cozah thar an vun i thlenka in pura hnuainak hmun ah an thim ṭhanmi hi cu biaknak lei thleidannak an ngeih bia a si ko,” tiah a chim chap.

A luancia Feb 24 in 26 tiang Pu Hung Ngai nih a hruaimi hna Chin vuanci pawl tonbiaruahnak an tuah i a cozah thilri hmang in pura hnuai ding in bia an chah hi a rak si.

"Hi tluk in Chin miphun kan sifah i zeitin dah kar kan hlan lai, kan Chin cozah nih zeibantuk ṭhanchonak dah a kan tuah piak lai ti i kan i ruahchan lio caan ah mahbantuk pura hnuainak hna i khua an khan cu Chin miphun vialte nih kan duh hrimhrim awk a si lo, kan duhlonak kan langhter hrim cu a herh ko," tiah min langhter a duhlomi Hakha khua um upa pakhat nih Seihnam sin ah a chim.

"A tu hi Chin ramkulh khuaza kip ah Hakha khua i pura sak an timhmi kan duhlonak langhternak le a duhlomi hna nih minthutnak zong kan tuah lai. Khuate lei he khuapi lei he min a la ding zong minung i thim dih kan si cang. Hi minsenthut cu Vuanci-choh Pu Hung Ngai zong kan pek lai i Kawlram president Thein Sien sin zongah kan kuat lai," pura hnuai dingmi kong i duhlonak langhternak ding i minsenthutnak kong ah ṭuanvo a latu upa pakhat nih Seihnam sin ah a chim. Tubantuk in kan duhlonak langhternak ah minthutnak kan tuahmi cungah cozah nih an kan hlawtpiak sual a si ahcun Chin mipi zumtu kan zate in kan au a herh ko lai, tiah a chim chap.

April 8, 2012 tu ni ah hin Hakha khua um Biaknak vialte i hruaitu upa hna le Pastor hna zong biapi taktak in tonbiaruahnak an ngei lai, tiah thawng theih a si.

Chin ramkulh cu Khrihfa zumtu zatuak 80% hrawng kan umnak a si nain hmunkip ah vailamtung phunnak cu cozah nih an kham i Pura tu cu 100 renglo an hnuai cang, tiah theih a si.

Kalaymyo khua chung thlaan hmun 7 cu thlaan thar ah ṭhial dih ding in cozah nih nawl a chuah

Kalaymyo khua chungah mithi i vuinak i an hmanmi thlaan hmun 7 cu hmang ti lo dingin January 1. 2012 ah khan nawlngeitu Siipin nih nawl an rak chuah. Thlaan hmun thar cu Letpanchuang lam um Nguangdaw khua thlaan hmun ah vui ding in cozah nih hmun thar an rak siam hi a si.

Kalaymyo khua chung Thlaanhmun hlun pawl hi hmun 7 an um hna i Santa, Satawm, Sanmyo, Tahan nih chuah-nitlak,Taungphila, Tahan north-west thlaan tiin an si. Cu hna lak ah mitam bik nih hmanmi thlaan cu Santa thlaan hi a si i Khrihfa bukip le biaknak dangdang pawl zong nih an hman cemmi thlaan hmun a si.

Santa thlaan hmun i vui a si ti lo i Thlaan thar ah cun Thlaan ser cia mi a um i duhnak hmun poah ah i vui kha a si ti lo. Ser cia mi Thlaan pakhat ah cun tlak rawk ah kys100000,vawlei khurchung thlak kys15000, meikhangh kys3000 pin ah Desel a dih zah in mah te khan ding a si. Thlann thar hmun ai vui ding pawl hna cu Khrihfa buk kip 186 nih inn khat kys3000 cio an thawh le tangka an hmunh cangmi kys ting 80 hlei cu thlaan tawlrel tu sin ah an pek cang hna tiah thawng theih a si.

Mah thlaan thar ah cun mah le biaknak ning cio in vui nak ding hmun cu ṭhan a si ṭhan. Khrihfa i vui nak thlaan a cre 15, buddish a cre 12, Chinness a cre1, Hindu acre1, le Muslim a cre 1 tiin thlaan lei tawlreltu nih thanhnak an tuah. Thlaan hmun thar an tlak tharmi a dih lak fonh ah acre 30 a si.

Thlaan thar hi Kalay khua chung he ai hlat deuh caah mah le Khrihfa bu nih an ngeihmi mawṭaw nih ruak thlah a si i mawṭaw a ngei lomi hna nih cun NeTa, Sakahlah,Santa Merry Kalay nih an ngeihmi mawṭaw in biaknak, miphun thleidannak um loin hlan khawh a si. Hmanglung pakhat ah Thlaan tiang hlannak man cu kys50000 pek a si.

Kalaymyo khuasa mi nih thihloh ton tikah i vui nak ah an hman bimi Santa thlaan hmun cu a rauh hlan ah mawṭaw dinhnak (Kaciwin) ah an hman cang lai tiah thawng theih a si. Cu ruangah thlaan ṭhing pawl cu hrawh dih ding a si.

Thaan hmun hlun cu Siipin nih thlaan thar ah ṭhial a si cang caah cheukhat nih mithi ruh a la chung cang mi hna an um len .Tu hrawng Kalaymyo khua chungah an buai cemmi thil pakhat cu hi thlaan hmun ṭhialnak kong hi a si, tiah Kalaymyo um upa pakhat nih a chim.

"Ruk a la cang mi nih Thlacamnak te in rawl dum ṭi nak an tuah. A thi cangmi hna ruh an hmunh tikah thinlung a kuai i ngeihchia in an um ṭhan. Cheukhat nih an chung le rak vui ciami thlaan cu an ṭhial kho lo. A ṭhial kho lo ca zong ah lung a kuai ve. An lak ciami ruak chiahnak hmun ah buai a si ko,” tiah Kalaymyo khuasa thlaan hmun lei tawlreltu Pu Enoch nih a chim.

“ Sipiin nih cu thlaan hlun i ruh pawl vialte ṭhial a duhmi innchung khar hna caah thaan thar hmun ah cun vawlei pe 2 kauh hmun an pek te hna lai. Cu pe 2 kauh ahcun thlaan ṭhial a duhmi nih ṭhial khawh a si te lai,”tiah Pu Enoch nih cun a chim chap.

Friday, April 6, 2012

Chin ralzaam pakhat mikut in a nunnak a liam


Imbi: Thantlangpeng Zaangtlang khuami Pu Mang Hram le Saikah khuami Pi Dong Cin hna i an fapa Pu Sang Hre, 31, cu April 4, 2012 zanlei sml 6:00 pm hrawngah Imbi Yangon Dawr hmai ah aho ti theih lomi nih an vuak nak in, a nunnak a liam.

Pu Sang Hre cu Kalaymyo Hakhalay khuasa Pi Bawi Cin he an i um i, fa pathum an ngei i a nupi le a fahniang kum 6, a simi he Puchong Puteri sangah khua an sa. Laitlang ah a fale pahnih cu an kal tak hna. Amah hi kum 2009 ah Malaysia a phanmi a si i, UNHCR ah ralzaam sinak zong a hmu cangmi a si.

April 4, ni ahhin Kawlram lei in a chungle a phanmi don dingah Imbi ah a rak kai i zanlei sangah tubantuk thil a ton hi a si. Tho kho loin an vuak hnuah Palik nih an rak lak i Chowkit siizungpi ah zankhat a riah hnu April 5, 2012 ah a nunnak a liam hi a si.

"Imbi Yangon dawr ahhin a hawi le he zu din dawh an si, zanlei sang sml 5:00 pm hrawngah lawi an sawm nain a duhlo caah a hawi le nih an lawi tak. I, Yangon dawr hngak pawl nih an vuak nak in tubantuk a thih hi a si," tiah Pu Sang Hre he ai naihniammi upa pakhat nih a chim.

"Sibawi te nih fianternak an tuahning ah cun, a paw ah faktuk in an lamhnak a si kho— a thin ai hliam, cun, alu hnulei (a tukbakur) zawn ah tuknak hma a um, tiah siibawi te nih cun an ti. Hi ti an vuak lio caan ahhin Laimi hohmanh nih hmuh dawh a si lo," tiah a chim chap.

Hi Yangon dawr sir lei i dawr a tuah vemi Tuluk miphun pakhat nih Sang Hre an vuak lio hi hmuh dawh a si. “Nanmah Kawlram mi pahnih nih an vuakmi a si ko," tiah Tuluk pa nih cun a chim.

Pu Sang Hre ruak cu April 6, 2012 zinglei 11:30 am ah Puchong CCF biakinn ah a ruak thlahnak le upatpek thlacamnak cu tuah a s ii, cu hnuah CCF hruainak in Sg.Buloh thlan hmun ah an vui hi a si.

April 5, 2012 zan sml 8:00 pm hrawngah Pu Sang Hre a thihnak kong he pehtlai in Imbi Yangon dawr pawl ah cun Malaysia nawlngeitu Palik pawl nih hlathlainak an rak tuah i, zeibantuk cawlcanghnak tiang dah an ngeih timi cu nihin tiang fiang in theih a si rih lo.

Tubantuk in a luancia kum 2006 lioah Lai ralzaam tlangval pahnih cu Imbi ah Kawl miphun kut in an nunnak a rak liam bal cang. Nain Malaysia nawlngeitu palik lei nih zeibantuk cawlcanghnak hmanh an rak ngei kho lo.

Wednesday, March 21, 2012

UNHCR le Community Upa pawl tonnak an ngei

Kuala Lumpur: UNHCR tang i a ummi Community Development Unit CDU le Ralzaam Community Upa pawl cu March 15, 2012 ni ah Chinese Assembly Hall ah sml 2.00 chung tluk tonnak an ngei ṭhan. Atutan an meeting hi kum 2012 chungah a voihnihnak an tuah a si. Hi meeting ah UN lei officer zong tamngai an i tel kho i Community kip i hruaitu upa zong an tling dih. Atutan meeting ah Agenda pakhatnak i an chuah pimi cu ralzaam ngakchia fimcawnnak lei hi a si.

UN lei officer Melani nih Malaysia ram ralzaam ngakchia pawl fimcawnnak kong cu tam ngai hrilhfiahnak a tuah. “Malaysia ram ah ralzaam dirhmun i khua a sami ngakchia kum 4 in 12 kar hi minung 12000 tluk an si. Hi chungah fimnak ca a cawng kho lomi hi 6000 tluk an si,” tiah UN officer Melani nih a chim.

Ṭihphannak le harsatnak in a khatmi Malaysia ram ah ralzaam dirhmun in khua kan sak lio caan zongah zawnruahnak le dawtnak taktak he ngakchia hna caah tiin fimcawnnak lei a dirhkamhtu rianṭuannak a tampi ko bu ah nule pa zong nih hibantuk fimcawnnak lei, tha kan pek lo ning hi UN lei nih an hmuh tikah anmah zong an lung a ṭha lo ngai. Anmah duhning ahcun sianginn kai khawhnak dingah a kum nih a phak cangmi ngakchia poahpoah cu anmah he aa naih biknak refugee sianginnkip hin fimnak ca cawng kho dih hna seh tihi a si. “Atulio i fimnak a thawtnam an teh khawh locun ramthumnak an phak tikah harnak le ningzahnak tampi kan tong te lai timi hi kanmah nakin an hngalh deuh caah hitluk i tha an peknak hi a si,” tiah mah meṭing a kai vemi pakhat nih a chim.

Cu hnuah, RSC (OPE) konghe pehtlai in officer pakhat nih biachimnak tlawmpal a ngeih. Hi officer pa cu ralzaam umkalnak konghe aa pehtlaimi rian ah America ram ah kum 10 tluk rian a ṭuan hnuah Thailand ah ṭhial a si, cuka i kumli tluk rian a ṭuan hnuah Malaysia UN ah rian khinh ṭhanmi pakhat a si. Hi Agenda ah biatak tein a chimmi cu kanmah refugee lei in thawngpang hlatnak a tamtukmi kongah community upa pawl nih mipi sinah ruahnak nan cheuh hna lai timi kong hi a si. A ruang cu kanmah ralzaam lei in RSC department ah phone a call tu hi nikhat ah minung 50 in 60 lengmang kan si. Culawng siloin kan case konghe pehtlai in hlathlainak kan tuahmi ah an sin i email kan kuatmi hi zarhkhat ah 700 lengmang a phan. Cutikah, an rianṭuannak cu a norhter, a ruang cu phone call mi vialte an tlaih ruang le email kuatmi ca vialte leh a hauh zungzal ruangah a si. “Ralzaam pakhat interview phi dingin kawh-auh a sinak ahhin ramthumnak lei in mincazin a tlak hnu lawngah kan auh khawh” timi kong zong a chim chih. Kanmah lei in thawngpang tamtuk in kan hlat ahcun an rianṭuannak hi tampi a norhter timi hi fiang tein kan hmuh khawh i kanmh caah a rauh chinnak tu a si kho.

Culawng siloin, RSC konghe pehtlai in biahalnak a ummi cu “ zeiruang ahdah security check hi ralzaam tampi nih kan i mih zungzal, zeibantuk tahfung pawl ruang hindah a si hnga? tiah an hal. Officer pa nih a theih tawk a chim ve, “ Ralzaam pakhat nih a tuanbia tling he ramthumnak a phak khawhnak dingah UN nih dantatnak tahfung a sermi hi 6 tluk a um, America ram bal nih cun tahfung 26 tlukin a suai” tiah a chim. Hibantuk dantatnak tahfung pakhatte le na sining, na konglam an i khah sual ahcun cucu security check imih cu a si ko tiah officer pa nih cun zapi sinah a chim. Tahchunhnak ah kan min aa khah sual, unau min aa palh sual tbk le kan case kong zongah hi security check cu kan ruah lopi in imih khawh a si.

A pahnihnak biahalnak ah “ RSC interview kan phit tikah kan min thlen kan duh tawnmi hi kan thlen ah a ṭha kolo maw?” timi biahalnak a si. Bialehnak a tuahmi ah “ a ṭhatuk ko, na thlen deuhdeuh lai i security check naa mihnak dingah a lam tam deuh ve lai, ṭih a nungtuk, tlamtlin na duh ahcun thleng hlah” tihi officer lei bialehnak cu a si. Cun, nupi/va kan ngeih ahcun a rannak in RSC ah thawngthanh ding le nau ngeih tbk le thihloh kan ton sual zongah thawngthanhnak tuah colh dinghi zapi sinah a cah hna. A ruang cu ralzaam pakhat nih a tonmi thil zohchih in a profile hi remh ṭhan a hauh zungzal caah a si.

Agenda a donghnak lei cu Toybox timi kong a si. A suallam cu kumtling lo tualleng ngakchia pawl cachimhnak (mucu) ca i hman dingmi thilri deuh hi a si. Hi bantuk tualleng sianginn cu mizeipoh nih dirh khawh a si i anmah UN lei zong nih biatak tein dirhkamh an timh. Hi sianginn a dir khawhnak dingah kanmah community lei in colcangh ve a herhmi cu “ inn hlan ding, a tlawmbik ah ngakchia 10 tel an um lai, pumpek cachimtu saya/mah pakhat kawl ding” cu vialte a tlamtlin hnuah UN ah thawngthanh ding le anmah lei zongin sayamah pakhat thlah in an thilri pawl he cachimh bawmh ding khi a si. Zarhkhat ah nihnih tluk hrawnglawng cachimh dingin an timh tuah. Pumpek in rian a ṭuanmi saya/mah cu thlakhat ah RM150 lengmang in thlahlawh serh ding an timh. Tuan deuh i sianginn a dirh khomi poh cu tuan deuh ah rianṭuan piak a si ve lai timi kong zong officer nu nih cun a chim chih.

Cun, ralzaam tampi nih thil-ti-khawhnak (skills) lei i kan ṭhancho khawhnak dingah cawnpiaknak (training) cu hmunkip ah tuah an timh i miphun zeimawzat sin cun a tuah zong an tuah cang. Training an pekmi hna cu rawl chuan, thil tah, ti pipe ser, sam meh, wiring le a dangdang hna hi an si i manpek hau lo a lak in cawn khawhmi lawngte an si. Atubantuk meṭing cu hmaithla ah tuah ṭhan kho dingin thawngthanhnak an tuah hnu ah March thla CDU meṭing cu an donghter tiah CSO lei in meeting a kaimi pakhat nih a chim.

Vuichip tlangah thlacamnak le camping tuahnak, inn saknak dingah Mizoram JCB hlang in an cawh lio

Thantlang khua in Vailamtlang lei kalnak i Vuichip tlang cungah thlacamnak inn le Camping tuahnak inn sak khawhnak ding caah tiin lam an cawh lio a si. Vuichip tlang Vailamtah tung an rak phunnak tiang Mizoram JCB an hlan i an cawh lio a si tiah thawng theih a si.

Hi thlacamnak inn saknak le Camping tuahnak inn saknak dingah ruahnak a chuahtu le ṭuanvo a latu cu Evan. Pu Tha Cung a si tiah thawng kan theih.

Hi timhtuahnak konghe pehtlai in a theimi upa pakhat nih a chimnak ahcun, kan Chin rampi zoh tikah kan fing kan tlang hna ah Vailamtah tung le thlacamnak inn sakmi um loin Pura lawngte a dir cang. Atu bantuk in mipi thazaang chuah in kan ram ah thlacamnak inn tbk kan sak a hau, tiah a ti.

"A tu Vuichip tlang ah thlacamnak inn sak kan i tim. Mizei paoh nih fawite in an kal khawhnak ding caah tiin JCB kan hlan i kan cawh cuahmah lio a si. Mawṭaw le mawṭaw saikel cu (Kawl ralkap nih an rak phurmi Vailamtah tung) tiang a phan kho cang," tiah mah lam cawhnak kong i tawlreltu pakhat nih a chim.

Hi Vuichip tlang thluan ahhin hmun rawn ṭha ngai a um i cu hmun rawn ahcun ti zong ṭha tein a um. Hi ruangah hi hmun theng i inn sak kan timhnak hi a si, tiah a chim chap. Cu lawng si loin Vailam tlang le Bualpeng i tlawnkainak zongah hi tlangthluan cu Lai lam hmang in an i tlawng kai peng. A tu kan cawhkhawh a si ahcun motor le motor cycle hmang in an i tlawng kho rih lai: tiah Hi Vuichip tlang lam cawhnak kong a theimi upa pakhat nih Seihnam sinah a chim.

Khualhring tlang lamthluan ah mawṭawka lam cawh hram an thok

Chin ramkulh, Thantlang peng Khualhring tlang thluan mawṭawka lam cawhnak cu March thla thok in an cawh cang i, atu hi Thantlang in an thok i Thantlang nichuah lei a luangmi Buva tiang an phan cang, tiah Lairam lei in thawng theih a si.

Tuanvo ngeitu pakhat nih cun " Khuafo tiang hi cu cawh kan i tim nain khuate lei nih phaisa thawh vo an tho kho lo i tutan ṭhal chungah kan phan kho hnga dek maw? Micheukhat khua cu anmah thazaang in an rak cawh ve," tiah a chim.

Atu kan cawhning hin kan kal khawh ahcun Mini Bus a kal kho hnga. Kan hmanmi lamcawhnak cu Mizoram JCB a si i sml pakhat ah Rs.2000 kan pek. Kawl phaisa thlen cun sml pakhat ah 30000 ( Thong sawmthum) kan pek. Atu tiang cu phaisa thlen a ṭum pek a kai pek ah Rs. fangkhat ah Kyat 15 ret in kan i tiang tiah a chim chap.

"Hi kan lam a pem hin cun Khualhringtlang lamcung ah motor kan hmuh khawh ve cang lai. Rang le keng in thil kan phurhnak hi kan pipu hna chan in atu tiang a si. Cawleng hmanh in kan Khualhring tlang ah kan vaak in kan i tlawng kho lo. A tu bantuk in motor lampi kan hun cawh khawhmi hi cu ka mangah ka rel, tiah Thualhringtlang thluan um upa pakhat nih a chim ve.

Saturday, March 10, 2012

Lairam chungah mifir thawngpang a dai kho lo

Lairam khuapi chung hna ah mifir thawngpang a dai kho tilo tiah thawng theih a si. Khoika khua paoh ahhin dawr baoh le mawṭaw saikel fir hi thawng theih peng a si cang. Sinain acozah palik lei nih biatak tein hlathlai le ṭuanvo lak a um hlei lo, tiah thawng theih a si.

Chin ramkulh khualipi Hakha tu ahcun mino hna nih Buu hmetete an i ser hna i mifir dohnak dingah biatak in ṭuanvo an lak. Thantlang khua zong ah Hakha mino nih an dirh bantuk in mino bu dirh ding in timhlamhnak an ngeih kong zong Thantlang in buu pakhat dirh aitimmi pakhat nih a chim.

“Thantlang khuachung ahhin fir a tam ngaingai cang. Cuka ah thil an fir timi thawngpang hi tu le tu theih lengmang a si. Palik sin i thawngthanhnak tuah zongah ṭuanvo an la duh lo. Atu hi mino a felfaimi kan i khawm lio i, Thantlang peng uktu bawi sin zongah hi bantuk ZOHFELTU BUU dirh a hauhnak le uktu lei zong nih bawmh kan herh lai nak kong bia ruahnak kan ngeih cang," tiah a ti.

Thantlang khuachung ah mifir an zornak dingah Zohfeltu mino bu dirh in timhtuahnak an ngeihmi kong he pehtlai in Thantlangpeng uktu bawi zong nih, "hi thil tuah nan timhmi hi thilṭha tuk a si. A herhning in kan in bawmh hna lai," tiah an leh hna nak kong Thantlang khua hlum mino pakhat nih a chim.

"Kanmah Thantlang lawng siloin mah bantuk buu a dirh rih lomi Falam, Tedim, Tonzaang,Mindat, Kanpalet le Paletwa tiang in an i ngeih ve nak ding zong thawngthanh dih an si," tiah a chim chap.

2012 Chin ramkulh tanghra camipuai phi ding kum dang nakin an tlawm

Kawlram chungah kum khat voi khat tuah tawnmi taanghra camipuai cu tuthla March 12 in March 22, 2012 tiang tuah ding a si cang, tiah thawng theih a si.

Tukum 2011-1012 cacawn kum ah fimnak a cawng liomi taanghra camipuai a phi ding hna cu kumdang nak in an tlawm deuh ngai, tiah Chin ramkulh Fimthiamcawnnak lei zungah rianṭuantu pakhat sin in thawng theih a si.

"Kum dang ah cun Chin ramkulh chungah a tlawmbik minung thong 7 renglo nih taanghra camipuai cu an phi tawn. Nain tukum ah cun thong 5 hrawng lawng nih phitnak an sok. Hi chungah a phi lomi an um ṭhan hoi lai i thongli hrawng lawng an si te lai," tiah Chin ramkulh fimthiamcawnnak lei zung rianṭuan pakhat nih a chim.

Chin ram ah minung kan tlawm tuk cang. Cupin ah ramleng ah mino he ngakchia he an chuah dih caah minung an tlawm bia a si lai, tiah mipi cheukhat nih an zumhnak kong an chim ve.

"Uknak ṭhat lo ruangah le kan Lairam ah pawcawm hawlnak a har caah Chin mipi cu ramlengah kan chuak. Ramleng a chuak kho lomi tanghra hrawng a kai liomi zong nih kan ram ah fimnak cawn hi an lung ah a um hrimhrim ti lo. Ramleng i kal ve rumro i an lungah a um caah tukum camipuai phi ding an tlawm tuk nak hi a si," tiah Hakha khuahlum upa pakhat nih a chim. Tubantuk in taanghra camipuai phit hi kan fale mino nih zei an rel lo ahcun Laimi fimthiamnak leiah kan thazaang a ṭum chuk hrimhrim ko lai. Ram dang an va phak hnu zongah fimnak biatak in an pehzulh khawh lo caah an vaivuan thai tawn, tiah a chim chap.

Cozah ai thlen hnu in mipi nih ṭihphannak an ngeihmi a zor hlei lo, ralkap uknak ning an hman rih ko

Than Shwe uknak in Thein Sein cozah uknak a vun tlaih hnu in Chin ramkulh zongah ramkulh cozah timi min zong a hung um. Thimnak zong cozah nih ai tinh ciami ning in thlennak min cu a vun bunh. Asinain Chin ramkulh khuate cheukhat le khuapi chung hna ah mipi nih uktu hna ṭihnak kan rak ngeihmi thinlung cu a zor kho hlei rih lo, tiah Lairam um upa pakhat sin in thawng theih a si.

Chin ramkulh chungah rianṭuantu hna nih nawlngeinak langsar ngai hmang in hramhram in rianfial le ṭuanter cu a um ti lo ti awk a si nain cu ti nan tuah lo ahcun cu tiin kan in ti hna lai timi tlerhnak le hrocernak cu a zor hlei rih lo, tiah Lairam um pakhat nih Seihnam sin ah a chim.

"Nihin ni kan ram chungah thlennak zeimawzat a um ko nain, ram uktu cheukhat hna cu hlanlio uknak tluk ah kan ruah rih ko hna. Sianguk hna zong nih an ṭuannak khua cio ah a hlan bantuk in a herh lo tiang in phaisa lak a um rih ko. Cun, palik lei rianṭuantu le a dang zungkip uknak lei a tlaimi hna aoh-suh cazi pawl zong nih cu hlan i an hmantawnmi ning ṭhiam in hman a si i kannih khuate lei le hoihna ahcun ṭihnak hi a ngan khunmi ko a lo," tiah Thantlangpeng siangcachim pakhat nih a chim.

Nihin ni Kawlram cozah thar cu mipi cheukhat nih zumh ngai an si. Nain mi cheukhat nih an zum kho hna lo, tiah thawng theih a si. Zeicahtiah anmah ralkap hlun lawngte uktu an si ṭhiamṭhiam ko caah hlan i an kalpi ning hi an zulh pah rih ko lai, tiah mipi cheukhat nih an zumh.

"Kawlram ai thlennak pakhat cu ralkap thilthuam kha an i phoih dih i mipi thilthuam an i hruk. Hihi an i thlennak kan hmuh khawhmi cu a si. Uknak lei zongah ralkap nih an tlaih dih kan ti khawh. An thilthuam an i hruk ti lo lawng a si. Chin ramkulh zong zoh tikah ralkap a si ṭhingmi ṭhiamṭhiam nih uknak lubik cu a tlaih tho tho ko. Cucaah zumh thlu awk cu an har ngai ko," tiah Thantlang khua i mipi cawlcanghnak ah ai tel ngaimi pakhat nih a chim.

Monday, February 27, 2012

Hakha le Thantlang karlak ah mawṭaw ai let i, 3 nunnak liam, 30 renglo hma an pu


LAIRAM: Hakha khua in Thantlang leiah ai thawhmi Hman-lung mawṭawka cu Feb 27, 2012 zanlei sml 1:00 pm hrawngah Hakha in meng 8 tluk a hlatnak ah ai let i minung 3 nunnak a liam, mi 37 hma an pu. Ai hliammi 37 chungah ngakchia 6 an i tel, tiah thawng theih a si.

Ai letmi Mawṭawka cu Thantlang khuaum Pu Lal Maung Cung mawṭawka a si. Atu bantuk in ai lehnak a ruang bikmi cu chuk a zuan lioah mawṭaw a break a poh caah a si, tiah thawng theih a si.

Mawṭaw ai lehnak hmun ah Hakha khua Dinlo sangum Pa Mawng Mawng,18, le Hakha khuahlun sangum Pi Thla Ṭial ,35, hi an pahnih in a hmun ah an thaw a cat colh, tiah Hakha lei in thawng theih a si. Cun, Hakha Dawrthar sang ummi Lal Ram Pui, 19, cu siizung an phakpi hnu zanlei sml 7: 30 pm ah a nunnak a liam ve. Ai hliammi dang pawl zong Hakha siizungpi ah an thlopbul lio hna a si.

"Ai hliammi 37 chungah a zualhma tukmi cu an um lo nain upa pakhat tuhi oxygen an pek, a dang ai hliammi dang pawl hi cu an nunnak cu a him ko lai tiin ruahchannak kan ngei ko," tiah Hakha khua siizungpi ah rianṭuanmi pakhat nih Hakha Post tawlreltu sin ah a chim.

Sunday, February 19, 2012

Pawngkam thianhhlimnak lei ah SPF tawlreltu nih laksawngpeknak an tuah i, Chin Community nih 1nk an hmuh

Taman Mewah, Sg. Long: UNHCR tangah dirhmi Social Protection Fund hruainak in Malaysia ramchung ralzaam umnak kip ah pawngkam thianhhlimnak kongah a felbik thimnak an tuah i cu chungah cun Chin miphun chungin Taman Mewah (Sg. Long) um Chin Diamond Learning Center nih pakhat laksawng an hmuh.

Tubantuk in an zuamtermi hna cu UNHCR tangah a ummi community kip ah a si i ai zuam khomi hi buu 23 an si. Mah bantuk zuam ah ai telmi pawl cu thlakhat ah voi khat pawngkam thianhhlimhnak an tuah. Cu an tuah lio ah cun Social Protection Fund rianngeitu nih an rak veh hna. Cuti an rak veh hna lio ahcun an rianṭuanning zoh in mark pek an si.

Kan hnuzarh chungah khan SPF rianṭuantu hna nih thla thum chung community hruainak in mah le umnak pawngkam thianhhlimhnak an tuah ciomi chungah buu (5) thim an si. Cu an thimmi hna cu Kachin, Sri Lanka, Zomi Education Center, Tedim, le Chin Diamond Learning center hna hi an si. Hi chungah SPF nih mah (5) hnu cu mark peknak an tuah ṭhan hna i buu 3 thim ṭhan an si. Cu 3 an thimmi hna chungah 1nk ah an thimmi cu; Chin Diamond Learning Center (Taman Mewah, Sg. Long) hi an si. 2nk ah Kachin, 3nk ah Zomi Education Center tiin thim an si.

SPF nih hlunghlai ngai in laksawng peknak zong February 17, 2012 ah Chinese Assembly hall ah an tuah. 1nk laksawng ah RM 3000, 2nk ah RM 2000, 3nk RM 1000 pek an si.

SPF nih an tuahmi pawngkam thianhhlimhnak kongah kanmah Taman Mewah, Sg. Long ummi Chin ralzaam, a felbik le rianṭuanning a ṭhabik tiah an kan thimmi cu lunglawmh a um ngai. Tubantuk in mark an kan pek ning hi Malaysia ram mi he rian kan ṭuanṭi khawh deuh caah a si ko. Pawngkam Malaysia miphun nih pawngkam kan thianhmi cu an kan hmuh tawn tikah an lung ai lawmtuk i, pawngkam thianhhlimhnak kan tuah fatin te minung 10 hi cu an i tel peng ve. Mawṭaw an kan hlanh pin ah chuncaw hna an kan dangh. Cuti kan rianṭuannak cu UN lei nih an hmuh tikah tubantuk in 1nk laksawng an kan peknak hi a si ko, tiah Taman Mewah Sg. Long i Chin Diamond Learning Center ah sianguk a ṭuanmi Cung Cem nih Seihnam sin ah a chim.

"Tubantuk in kan umnak sang nih pawngkam kan thianhhlimhnak kong he pehtlai in Malaysia sipin bawi pathum le SPF rianṭuantu 4 nih kan rianṭuanning kongah biahalnak zong a kan ngeih," tiah a chim chap. UNHCR lei nih hin kan umnak rammi he naihniam tein rianṭuantu si hi an rak duhbik mi a si ko, tiah a peh.

Taman Mewah (Sg.Long) cu Chin ralzaam 200 renglo khua an saknak hmun a si i Chin Diamond Learning Center sianginn pakhat dirh a si i, hi sianginn ahhin siahngakchia 30 renglo an kai kho. Tubantuk in pawngkam thianhhlimnak ah Malaysia ram ralzaam vialte hna lakah pakhat an hmuh cu lung lawmh awk ngaingai a si.

Dr. Ully Wisna nih CSO Sianginn hmun 3 le CWO ah mizaw a zoh ṭhan

Malaysia, Kuala Lumpur ah Graduate Christian Fellowship (GCF) hruainak in Dr. Ully Wisna nih CSO sianginn hmunthum le CWO sianginn ah mizaw a zoh ṭhan. Hi siibawi nu cu German a si i Chin ralzaam hna caah dawtnak le zawnruahnak taktak he a pum aa pemi a si. CSO sianginn i fimnak a cawngmi ngakchia lawng siloin an nule an pa, an fale ngakchia deuh zong a lak tein a zoh chih hna.

Atutan ah ni 4 chung caan pek i mizaw an zohnak ah CSO Sentul ah mizaw 50, CSO Loke Yew ah 50, CSO Imbi ah 60 le CWO ah 50 renglo a zoh khawh hna. Amah a bawmtu ding le sii petu dingah nurse 2 nih an zulh. Zingka suimilam 11.00 in zaanlei 5.00 tiang lengmang an zoh. Tubantuk in an kan dawtnak ruangah CSO rianṭuantu zong nih lunglawmhnak bia tampi kan chim.

Atutan mizaw zohnak an tuahnak hi a voihnihnak a si i hmailei zongah caan pek rih an i tim. Tangka liam hau loin a lak tein an zohmi a si tikah anmah zong an i lunghmuih ngai. Laimi nih ngamdamnak lei kongah kan chanbau ning an hmuh tikah an khuaruah zong a har i kan cungah zaangfahnak le zawnruahnak hi an ngei chin lengmang.

Dr. Ully Wisna nih, “ Ralzaam cungah dawtnak he rian ka ṭuan khawhmi hi kai lunghmuih tuk. Keimah hi Malaysia ah kum li a um cangmi ka si, hmailei zongah Laimi bawmh khawhnak ding hi ka rak i zuam lengmang ve lai,” tiah Seihnam sin ah a chim. Cun, Laimi ngakchia tamdeuh a vun i piahmi le ka zohmi hna hi Vitamin a chambuaimi deuh lawngte an si, cucaah nulepa nih ngakchia biatak deuh in an conghhramh hna a herh. A ṭhang liomi ngakchia an si caah ei din lei ah vitamin a um deuhmi hi pe hram hna seh, tiah a chim chap.

“Laimi ngakchia, upa a damlomi a rak piahmi chung in kan hmuh tonmi chungah hin Vitimine bau deuh ruang lengmang ah a si. Cun ti din hi pum caah a biapi tukmi a si bantuk ti hi tampi ding hram hna seh. Ngakchia zong hi a tlummi pe tuk loin ngakchia an caah a ṭha deuhmi Vitamin deuh hi nulepa nih pe hna seh, a thlummi an pek hna ruangah rawl an duh ti lo i ngakchia an derthlawm tuk,” tiah Nurse pakhat nih a chim ve.

GCF nih kumkhat voikhat an tuahmi meeting cu February thla chung ahhin tuah ding in timhtuah a si. Hi meeting ah atubantuk mizaw zohnak kong hi biatak deuh in ceih an timh. Anmah duhnak ahcun takpum lei zohkhenhnak lawng siloin haa siibawi le mit siibawi zong hi kawl piak in CSO caah ṭha deuh tein rianṭuan an i tim, tiah CSO Chairman Salai Van Thawng Cem nih a chim. “Tubantuk mizaw zohṭhannak ding a nithla aa fian tikah Seihnam cazual in zapi sinah thawngthanhnak kan tuah ṭhan te lai,” tiah a chim chap.

Laimi zawnruahnak he tubantuk in a voi hnihnak tiang a damlomi zohnak kongah a kan tawlreltu GCF cungah lunglawmh a um hringhran. Mah GCF nih hin Laimi kan harsatnak cungah biatak in ṭanpimi kan simi hi lunglawmh awk ngaingai a si.

UNHCR le Community Upa pawl tonnak an ngei

UNHCR tang i a ummi Community Development Unit (CDU) hruainak in thlahnih voikhat tluk tuah tawnmi CDU meeting cu Feb 16 (Thursday) ah khan tlamtling tein an tuah.

Kan thawngpang chiat lio he aa ton tikah meeting a kaimi zong an tam ngai i UN lei nih zeibantuk ralrin bia dah an chim lai tiah i ngaih ngai a si. Sihmanhsehlaw cubantuk lei siloin community kip in hruaitu thar an thimmi hna nih a luancia caan i an rianṭuannak konghe pehtlaih in theih a herhmi vialte vun chimh ṭhannak deuhtu a si. RSC interview konghe pehtlai in Officer pakhat nih theihternak le fianternak vialte a tuah dih. Hi zawn i biahalnak an tuahmi ah “ RSC (OPE), DHS le thisit kan i lim hnuah zeithawng hmanh an kan thanh tilo i a donghnak ahcun RSC nan phi ṭhan lai tiah thawng an kan thanhmi hi zeiruang ahdah a si” tihi a si. Bialehnak a tuahmi cu “a hramthok bik nan rak chimmi nan case ah chungkhat unau konghe pehtlaih in a fiang lomi zong a um kho, cun RSC interview nan phit ni ah nan profile catlap chung i Seal an cumhmi hi thla 15 tiang lawng a nung kho, thla 15 a luan sual ahcun a thar in tuah ṭhan a si” tiah a leh hna.

Culawng siloin Malaysia ram ah ralzaam dirhmun in rian kan ṭuannak konghe pehtlai in minung pazeizat nih dah wire rian, thil zuar, construction le restaurant tbk rian hi kan ṭuan timi kong zong Officer pakhat nih theihternak a tuah. Malaysia ram chungah Restaurant le rawl dawr ah rian a ṭuanmi hi 46%, Construction le wire ah 24%, Market le shop ah 10%, tisik anhnah cinnak le rili kam ah 10%, sehzung le sinum le chungkhar rian (Domestic work) a ṭuanmi hi 10% tluk nan si tiah a fianter. Cun, ralzaam a thong tampi chungah kum 12 in 17 kar hi Pa: 2852, Nu: 2111, kum 18 in 25 kar hi Pa: 17223 le Nu: 6533 nan um tiah theihternak a tuah chih.

Meeting a donghnak leiah refugee kan siko bu ah fimnak lei zong hi pakhatnak ah chiah ding a si timi konghe pehtlai in Officer pakhat nih, UN card in sianginn kai khawhnak tampi a um tiah thawng thanhnak a tuah. Cun, March thla chung i 6P, kutnamnak konghe pehtlai in community upa sinah thawng thanhnak kan tuah te lai timi zong an chim chih.

“Phungning loin nan umnak ah tlaihkhih nan ton sual ahcun zakhat ah zakhat cu kan i luatter khawh hna lai tiah bia kan i kamh ngam hna lo, ralring deuh tu in um thiam i zuam ko u,” tiah Officer pakhat nih a donghnak bikah a chim.

Paletwa ah Chin National Day tiin hmannak nawl Lairam vuanci-choh nih a pek hna

Chin ramkulh vuanci-choh Pu Hung Ngai nih Paletwa khua ah Chin National Day ti bak in nawl a onh hna nain a dang Chin ramkulh khuapi 8 hna ahcun Chin Ramkulh Ni ( Chin State Day) tiin tuah ṭhiam a si lai tiah thawng theih a si.

Hi kong ah ram le miphun a dawmi upa tampi hna cu an lung ai aw ṭawm ngai, tiah thawng theih a si rih. Chin miphun nih kan hmuhmi luatni hi Chin miphun ta a si ko i Chin ramkulh chungah a ummi midang miphun he zei hmanh pehtlaihnak a um lo, tiah a phunzai mi ramdawtu upa tampi nih an chim.

" Miphun Ni (A-myo-ta-neh) le Ramkulh ni (Pyi-ne-neh) timi cu ai dang tuk lawmmam. Miphun ni timi kan hmuh khawh lo chung paoh cu kei cu hi ni ah zeihmanh ka tuah lai lo," tiah min langhter a duh lomi Hakha khuahlum upa pakhat nih a chim.

February 20 cu Chin Minphun Ni tiin hman khawhnak dingah CNP hluatdaw aiawh nih nawlnak a tuah

Ralkap cozah nih kum fatin te Chin Ramkulh Ni ti lawng tuahnak nawl pekmi Feb 20 cu Chin miphun ni tiin hman khawhnak dingah Thantlangpeng thimfung thlaknak No. 1 in ramkulh hlutdaw ai cuhmi Pu Lal Maung Cung nih ramkulh cozah sin ah nawlnak a tuah, tiah thawng theih a si.

Feb 11,2012 ah halnak a tuahmi cungah Kawlram president le ramkulh hlutdaw aiawhtu zapi sinah copy kuat chih a si.

Nawlhalnak ca a ṭialmi chungah Zauk phung (Democracy) lei ah ai thleng cuahmahmi caan chungah cozah thar dirhmun in kan miphun kong hi biapi ah chia in Chin mipi zapi nih kan upatmi le man ngei ngai ah kan chiahmi Feb. 20 cu ramkulh ni (State Day) ti cun a si kho lomi a si kong zong le Chin miphun ni tiin hman khawhnak ding nawlhalnak zong ai tel.

Hi kong he pehtlai in ramkulh cozah lei nih zeibantuk bialehnak a um rih lo, tiah thawng theih a si
"Hi kong hi cozah thar dirhmun in an si khawhnak in an tuah ding hrim a si. Cu lawngah zauk phung timi lennak hmual cu a um hnga," tiah Hakha khuahlum upa pakhat nih a chim. —Khonumthung News.

Mara hriamnam tlai 2 an hriamnam he Mizoram palik nih an tlaih hna

Mizoram ramkulh Saiha peng chung Laki khua pawngah Mara hriamtlai buu (Mara People Army) 2 cu Mizoram palik nih an hriamnam he February 13 ni ah khan an tlaih hna, tiah thawng theih a si.

Saihapeng Deputy SP Laicha nih," Hi kan tlaihmi hna an umnak thawngpang hi kan theih ruangah kan va tlaih hna cu a si. Tu hi thonginn ah kan kuat cang hna," tiah Khonumthung News sin ah a chim.

An tlaihmi hna an takpum chungah American siam meithal M16 zunkhat le kuanbawm 2, kuan 156 le i chawnbiaknak seh 2 hna cu an tlaih chih hna, tiah a chim chap.

Minung thazaang in 20 hrawng a simi Mara People Army bu cu kum 2009 ah rak dirhmi bu a si. Chin ramkulh hmunkip chungah a ummi Mara miphun pawl uknak tangah um ding in timhtuahnak a ngeihmi bu an si.

Mah bu cu Mizoram le Chin ramkulh ramri chungah hram a bunhmi an si i, Chin ramkulh Paletwapeng Pawngmu khuami cheukhat cungah mipi hna tlaih in phaisa halnak pawl zong an tuah ruangah Mara mipi cheukhat nih an herhmi le an bawmhmi hna bu a si lo kong, Saiha ah a ummi Mara mi pakhat nih a chim.

"Mipi cungah harnak an pek hna hnu in MPA ralkap cu mipi nih an cohlan lo hna a zual," tiah a chim. Hi kong he pehtlai in CNA ralkap ralbawi pakhat zong nih, tu an tlaihmi hna hi cozah hriamnam he i ap dingah timhtuahnak a ngeihmi an si, tiah a chim.

Mara hriamtlaibuu cu caan a rau tuk rih lomi ah khan buu hnih ah an i ṭhen hnu tlawmpal ah MPA in a chuakmi cheukhat cu Chin ramkulh Zabongte palik sakhan ah an hriamnam ah an kal i an i ap i tutan an tlaihmi hna 2 hi ai ap lomi MPA ralkap chung in an si, tiah theih a si. —Khonumthung News.

Miphun thleidannak bia a chimtu repawt tuah ding timhtuahmi sianguk chang nih a nawl hna

Pakokku University ah fimnak a cawng liomi Chin siangngakchia pakhat cungah miphun neknak bia cu an sayamah nih a chim ruangah, mah sayamahnu cu cunglei ah repawt tuah ding in Chin sianghngakchia hna nih timhtuahnak an ngeihmi cu, Pakokko University sianguk (professor) nih repawt tuah lo ding in Chin siahngakchia pawl sin ah a nawl hna.

2012 February 2 ah Botany (Hons) kum hnihnak a kai liomi Chin siangngakchia pakhat cu an Sayama Dr. Daw Khai Khai Myint nih miphun neknak bia a chim ruangah mah sayamah nu cu dantatnak pek ding in, Chin Literature and culture committee (Pakukku) nih Botany Department Asst. professor sin ah an repawt.

Botany Department ah an tuahmi meṭing ah Batany department i lubik a simi Dr. Daw Khin Win Mu nih, ‘tubantuk in a cangmi miphun kong hi ningzak zong a si ruangah cunglei ah repawtnak tuah lo ding in Chin sianghngakchia hruaitu pawl sin ah nawlnak bia a chim kong,’ Chin caholh le nunphun ṭhanchonak buu chungṭuan Salai Bi nih a chim.

“Mah tonnak meṭing ah cun department lubik, professors, asst. professors, le readers le cachim pawl an i tel. Kanah Chin Literature and Culture lei in Salai Hunglian, Salai Thiwin, Salai Thaitso, Mai Lipalhmui, Mai Kyi Kyi Win le keimah kan i tel kho,” tiah Salai B. Zacung nih a chim.

Chin siahngakchia lei in mah sayamah Dr. Khai Khai Myint cu ṭha tein kan chawnh khawh ti lai lo caah sianginn dangah i ṭhial seh law ti hi kan duh.

"Kanmah lei nih halnak kan tuahmi cu Pachoh nih Chin siahngakchia pawl nih hnangam tein sianginn an kai khawhnak hnga le hi hnu hmailei ah miphun thleidannak bia a chim sual ruangah a tanglei saya, sayamah pawl cu ralrinnak pek ding, kanmah nih lei nawlngeitu lutlai pawl le siahngakchia hruaitu pawl Pakokku ah a ummi Chin upa pawl hmai ah mah sayamah nu zong kan sik ṭhan lai, mah hi kanmah ruahnak cu a si," tiah Salai B. Zacung nih a chim.

Pakokku chungah Pakokku University, IT university, Education Collage, Computer University tiin 4 a um i Pakokku University chungah hin Chin sianghngakchia 203, IT University chungah 46, Education Collage chungah 167 le Computer University chungah 5 tiin Pakokku ah Chin siahngakchia zate 421 fimnak an cawng hna.—Khonumthung News.

Wednesday, February 15, 2012

6P kutpinamnak cu April 10 tiang caan pek ṭhan a si


KUALA LUMPUR: Malaysia ram chungah phungninglo in a ummi ramdangmi rianṭuan pawl 6P tang kutpinamternak cu aralaimi April 10, 2012 tiang tuah ṭhan ding in a ni le a caan sauh ṭhan a si. Tutan hi 6P kutpinamnak avoi thumnak caan an sauh ṭhan a si.

Phungning lo ramdangmi rianṭuan pawl thianhnak cu a voi thumnak 6P program kan sauhmi April 10, 2012 a dih in kan thok ṭhan te lai. Phungninglo ramdangmi rianṭuan pawl caah caan tamdeuh pek an herh rih, an passport pawl an tlamtlin khawhnak hnga le tan-zung lei in an tlamtlin khawhnak hnga kan theihthiam piak rihmi hna an si. Tutan i 6P kutpinamnak caan kan sauh ṭhanmi chung ahhin a luancia caan i 6P kutpinamnak ah a rak i tel lomi pawl caah caan kan pek ṭhan hna a si, , tiah Feb 14 chuak The Star thanhca ah Home Ministry secretary-general Tan Sri Madmood Adam nih a chim.

“Phungninglo in phungning cohlannak dingah Feb 15 in April 10, 2012 tiang 6P program cu pehṭhan a si rih lai. Mah ti caan kan sauhnak cu phungninglo ramdangmi pawl an i timhtuahnak caan kan pek hna a si ko,” tiah a chim chap.

Malaysia cozah nih a zumhning ah cun, phungninglo ramdangmi buaktlak 1.3 million hrawng hi 6P kutpinamnak ah ai tel lomi an si lai tiah an ruahdamh. Phungninglo ramdangmi 379, 020 chungah 33, 053 hi phungning ah cohlan an rak si. 94,856 hi an ratnak ram ah kuat ṭhan an si cang, tiah Mahmood Adam nih a chim.

Malaysia UNHCR lei nih aralaimi March thla thok in ralzaam sinak card a ngeimi paohpaoh 6P kutpinamnak ah i tel dih ding in a luancia January thla ah thanhnak a rak tuah. Hi kong he pehtlai in zeitik ni in thok ding dah a si timi cu fiang in theih a si rih lo.

Malaysia ram ah phungninglo in a ummi ramdangmi (illegal migrants) pawl nih ramchungah phungninglo (illegal) in rian an ṭuanmi nikhat hnu nikhat a karh ruangah le rit-haisii tbk.. i cawkzorhnak a karh ngaingai ruangah tubantuk in cozah nih biatak in thianhnak tuah an timh hi a si bik ko, tiah ralzaam bawmtu cheukhat hmurka in theih a si.
__________________
____ (The Sun, The Star)

Saturday, February 11, 2012

Malaysia cozah nih phungninglo ramdangmi thianhnak a thok lai


KUALA LUMPUR: Malaysia ram chungah phungninglo (illegal) in rian a ṭuanmi ramdangmi pawl cu hmaizarh thok in tlaih dih an si cang lai, tiah The Star thanhca nih a ṭial. Ramchung humhimnak lei zong timhcia an si kong zong thawng theih a si.

Phungning loin ramdangmi zatuak 1.3 million hrawng hi cozah nih a rak tuahmi 6P kutpinamnak ah ai tel lomi an si lai tiah zumh a si. 6P kutpi namternak cu August 1 in 31, 2011 tiang rak tuah a si. Hi chungah kutpi a nammi tamdeuh cu phungning (legal) ah cohlan an rak si. Tutan operasi luhnak dingah mitlaitu 4 million hman an si lai. Cu chungah Rela 2.8 million, Palik 125, 000 le ralkap 110, 000 an si lai, tiah Secretary-general Tan Sri Mahmood Adam nih a chim. "Hmunkip ah phungning lo ramdangmi tlaihnak cu Immigration lam hruainak in thok a si cang lai,” tiah a chim.

Cupin ah Civil Defence, Customs Departments le nawlngeitu mipi hna zong hi phungning loin aummi ramdangmi thianhnak ah cun an i tel ve lai. Cun Immigration officer 1,400 zong an i tel lai, tiah Immigration lubik Datuk Alias Ahmad nih a chim. "Mah ramdangmi thianhnak cu 6P kutpi namnak ah register ai tuah lomi rianṭuan pawl biatak in thianh kan timhmi hna an si. 6P kutpi namternak caan zong a zatawk in kan pek ko hna, cu caan kan pekmi hna chungah kutpinamnak a tuah lomi pawl cu biatak in tlaih dih an si ko lai," tiah The Star thawngla pawl sin ah a chim.

Alias nih a chim ning ahcun, "phingning lo ramlengmi 380, 000 hna cu 6P program tuahnak chung ah phungning in cohlan an si. Hi chungah 93, 000 hi an ratnak an ram ah kuat ṭhan an si cang," tiah a
chim.___The Star

Tuesday, December 20, 2011

Phungninglo ramlengmi 561 an tlaih cang hna


Malaysiaram Tilei Ruunvennak Buu (Malaysian Maritime Enforcement Agency) nih phungninglo ramdangmi pawl cu voi 80 an luh hnawh hna hnuah minung 561 an tlaih cang hna, tiah PM zung i Deputy vuanci Datuk Ahmad Maslan nih The Sun thanhca ah a chim.

An tlaihmi a tambik hi Indonesia an si, minung 275 an tlaih hna. A changtu ah Kawlrammi ( minung 129) an si. Cun, Philippines (minung 117), Thailand le Afghanistan ( minung 13 veve), Cambodia (minung 12), le Vietnam (minung 2) hna hi an tlaihmi hna cu an si.

Malaysiaram chungah an rak luhcemnak hmun pawl Batu Pahat, Tg Pengelih, Pengerang, Sg. Rengit, Mersing, Tg, Gemuk, Port Dickson, Klang le Tawau hmun pawl ahhin ramri tilei humhimnak lei rianṭuantu APMM pawl nih an luh hnawh hna hi a si, tiah Ahmad nih a chim.

“Malaysiaram ramri ti nih a kulhning hi 4, 000 km a lawnh ruangah ramri lei i runvennak ding hi a har ngaingai mi a si. Asianin ramdangmi Malaysiaram ah ramri in an rak luh khawh ti nak hnga lo biatak in cozah lei in kan i zuam lai,” tiah Deputy vuanci nih cun a chim.

“Mah bantuk in ramri ah phungning loin a rak lutmi (illegal) pawl tlaihnak kan tuahmi timhtuahnak a tlamtlin khawhnak hnga, cozah hruainak in nawlngeitu vialte i bawm in tlamtlinh kan i zuam lai,” tiah Deputy vuanci Ahmad nih cun a chim chap. Tu bantuk in kan tuahmi thil cu tulio Malay ramkhel kal ning hoih in a si ko, tiah a ti nolh.

Malaysiaram Rili lei runvennak ( Malaysia Sea Surveilaance Syster ) lei in Ramri hmun 9 ah Radio phun a simi (radar) zong Malaca in Johor lei tiang bunh dih a si cang. Cu pin ah camera pawl zong bunhchih an si kong, vuanci nih a langhter.

Ahmad nih a chim nolhmi cu, Malaysiaram chungah phungning loin a rak lutmi pawl le ramchungah thilṭhalo a tuahmi pawl tlaih le thianhnak dingah Malaysia cozah he neih tein ai bawmhmi ram hna cu: Indonesia, Phillipines, Singapore, Thailand, US, Japan, le Australia ram pawl hi ramri lei kongah cun ai bawmmi kan si, tiah a ti. —The Sun

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More