Pu Thet Ni & Seihnam Biaruahnak

Seihnam: 513nk

Pu Thet Ni cu Chin ramkulh Matupipeng , Tisi khua (Mara) ah a chuakmi, Cinzah hrin a si. Amah cu CNF a voi thumnak Conference ah ramchung Delegate in Dr. Sui Khar nih a rak sawm. Hi hlan zongah CNF cawlcanghnak ah a rak bawm pah tawnmi hna a si. Avoi thumnak CNF Conference dih in Full time in CNF ah rian a ṭuanmi a si. Tulio CNF ah mipi lei pehtlaihnak chungṭuan rian a tlaih lio a si. Cupin ah ramkip ah Chin miphun thawngpang thanhnak Kawlca le Mirangca in chuahmi le ṭialmi Khonumthung Media Group ah Editor lutlai rian a ṭuan liomi zong a si chih fawn. Amah cu Hmunhalh khuami Bawi Tin Sung (Cinzah) he an i um i, fanu pakhat an ngei.

Jan 5-6, 2012 nihnih chung Chin ramkulh cozah le CNF daihnak kong tonbiaruahnak ah CNF lei in a ra vemi a si i a tanglei bantuk in Seihnam tawlreltu nih biahalnak kan ngeih.

SEIHNAM: Zei lungput he dah CNF/A ahhin na rak luh? Na rianṭuannak ah a harbik tiah na ruah caan le nai lawmhbik caan na kan chim kho hnga maw?

Thet Ni: Kei hi 1990 ah Mara People Party in ramchung ah ka rak cawlcang. Nain MPP, CNLD , ZNC tbt Chin party pawl cu ralkap cozah nih a hrawh dih, Cu hnu cun Chin Miphun hi hriamtlai in Miphun Dothlennak kan khelmi hi a sibik ko rua. Cun, CNF hi Chin Miphun a huapmi Dothlennak bu zong a si tiin ka pom caah CNF i ka rak luhnak cu a si.

Ka rianṭuannak ah a harbik tiah ka ruahmi cu; CNF nih siter a duhning in rian ka teilomi hi ka ruah caan ah ka lung ai nuamlo. Cun, kai lawmhbik caan le kai lunghmuihbik caan cu; kan mipi sin in ṭanpinak bia ka theih lio hi kai hmuihbik caan cu a si ko.

SEIHNAM: Chin ramkulh cozah thar le CNF ‘Daihnak kong’ tonbiaruahnak nan ngeihmi cungah CNF lei in nan rak i ruahcia ning bantukin a si maw? Zeitluk dah nan i ruahning bantuk in nan tlamtlin i kan tlam a tling lo tiah nan i ruahmi a um el maw?

Thet Ni: Politic siseh, Dothlennak siseh, I detkhawtnak (Bargain) um phung a si. Hi zat kan hal lai i, hi zat hi a kan pek lai timi kan i ruahning in kan tlamtling ngai ko, tiah ka ruah.

SEIHNAM: Tutan cozah he fehternak nan tuahmi catlap cu rak rel cio a si i, a rauh hlan ah CNF/A pehtlaihnak zung zong Lairam ah on ding in ti a si. Cu he pehtlai in Chin ram chungah CNF/A ralkap hmunhma lak colh awk a ṭha maw?

Thet Ni: Pehtlaihnak zung kan ngeih hlan hmanh ah hmunhma lak colh ah a ṭha. CNF cu hriamtlai bu a si bantukin ralkap hi hmai akal peng cu a ṭha ka ti.

SEIHNAM: CNF/A , ramchungah zalong tein khuasaknak ding kongah, tutan nan biaruahnak hi a tlamtling ko, tiah na ruat maw? Hriamnam he maw ramchungah direct in nan luh colh te hnga asilo-ah zeitin?

Thet Ni: Kan biaruahnak kong ah Kaphnih in kan i zumh veve a hau. Cu lawngah kan tlamtling lai. Kawl le miphun dang pawl nih Chin Miphun cu tit-sa a ngeimi, a-zu-ta mi miphun an si anti tonmi ka theih. Akan hlen hawi belte ahcun bye-bye kan i ti hawi te ko hnga. Cun atu hmunhma ( liberated Area) a kan pek nak hmun ahhin hriamnam he kan luh colh ahau ko lai.

SEIHNAM: Tutan ramkulh level in biakhiahnak nan tuahmi kong he pehtlaiin Union level a va phak tikah an cohlan lo ding a um sual maw? Tahchunhnak ah: Chin ram hi Federal ramkulh lak ding in maw hal peng an si, asilo-ah anmah tang um ding in dah a si? Union cozah nih ai tlaih pengmi Pyi-taung-suh Mah-pio-kuai-zii ti a si i, hi zawn te ah hin zeitin dah a si te hnga?

Thet Ni: An cohlan lo ding a um lo. Ziah tiah tutan tonnak hi Union level in U Aung Min le U Wintun zong nih minsen an thut ve ko ca ah mu. Kannih CNF peace Delegates hruaitu Doctor Sui Khar nih tutan Mipi sin ah a chim pengmi cu, “Nihin ah Hakha kan ratmi hi Kawl nih a kan chuhmi kan Chin miphun nih kan rak ngeihmi, Pathian nih akan pek mi kan mihring covo rak kan khirh u timi lawng bia chim ding kan ngei, a dang hal ding kan ngei lo, leiba halding in ka ra,” a ti. Cu cu federal i a muru cu a si. Azei tik hmanh ah Kawl, Kawlram chung Miphundang, Ramdang miphun kuttang ah kan um lai lo. Zalonnak he khua a rak sami miphun kan rak si nain kan zalonnak a kan chuhmi kha a kan khirh bak a hau. Kawl cozah nih ai tlaih pengmi Pyi-taung-suh Mah- Piokuai- zii timi hi Kawlram hi Federal Union kan ser lawngah a si kho lai. Cu lo ah cun kan i phomh peng ko lai.

SEIHNAM: Chin ram chungah sunglawi taktak le ropui tak in donnak an in ngeihmi hna cu ramkip Chin mipi nih hmuh le theih cio a si. Chin ram na vun lamh Hakha , Thantlang peng chung nan vun luh bak in na felling na kan chim kho hnga maw?

Thet Ni: Aize! Kan mitthli a hai dih, Ngeihchiatnak mithli maw lunglawmhnak mithli dik a si, ka chim thiam lo. Tio tiva tiang a kan dongtu kan pu Wuncii Pu Van Thawng zong bia a chim kho ve bak lo. Zeitik ah dah kan ram vawlei hi kan lamh ṭhan te hnga ka ti tawnmi kan ram kan vawlei te ka lamh bak ah ka thahri, ka taksa hi a zeiti phun in maw a um dih ko, ka chim thiam lo. Thil pahnih ka hmuhmi le ka thinlung ah a ummi cu CNF hrihtu ( arak thoktu) kan mipi hi ram le miphun an dawt hrim hrim ko ti hi a si. Dothlennak ah thazaang thar ka ngah ṭhan.

SEIHNAM: Chin mipi cungah na thinlung umning le mipi lei nih zeibantuk mithmai dah an ken?

Thet Ni: ‘We are One in Chin’ LAI AH PUMKHAT kan ti pengmi , kan ti rih laimi, kan ti peng dingmi tutan kan mipi nih tlanglak in an langhter ko kha.

SEIHNAM: CNF nih nihin ni cozah thar cungah a ngeihmi lungput na kan chim kho hnga maw?

Thet Ni: Cozah thar hi zumh thlu ding an si lo. An ramkhel ningdan hi ralring ngai in zoh peng an hau. 24 hours in i ready peng a hau. Tutan hnatlaknak kan ngeihmi hi Dothlennak thazaang thar kan lak ṭhan ni a si lai. Ramchung / ramleng ummi kan Chin Mipi he fek deuh in Dothlennak kan tuahṭi hna lai.

SEIHNAM: Cozah nih tlangcung hriamtlaibuu kip sin ah kahdaihnak kong tuah dih ding in a ngeihmi hi a tlamtling lai tiah na ruat maw? A ruang?

Thet Ni: Kawlram chung Tlangchungmi (taing – zing – taa) pawl hi kan sining, kan dirhmun ai dannak te te a um dih tikah a tlamtlinglo kho men, amah belte biahalnak pathum nak ah ka chim cia bang in kaphnih i zumh ve ve ahcun a tlamtling te ko hnga.

SEIHNAM: Cozah nih kahdaihnak kong biaruahnak tuah a rak timh lioah hriamtlaibu paoh ramri hngak ralkap ah hman ding in timhtuahnak a rak ngeihmi kong he pehtlaiin tutan CNF/A ralkap hi teh a si lai maw?

Thet Ni: CNA nih ram ri hngak ralkap aa tim ballo. Cu caah kha lio kahdaihnak tuah ding a rak au-pi mi kha kan rak pom kho lo. Kan mipi nih ramri hngak ralkap si ko u a kan ti zongah kan duh lai lo, rak kan ti hram hna hlah seh. Ziah tiah cun Kawl ralkap kuttang ah um kan i timh lo, caah a si bik ko. Ka ti cia bang in CNF nih Chin miphun hi Miphun dang kuttang ah umter kan siang hrim lo. Miphun dang kuttang ah um kan duh lo ca ah, kum 23 chung dothlennak kan tuahnak hi a si i, Chin Pasal ṭha minung 80 reng lo nunnak zong a liam cang.

SEIHNAM: Kawlram chungah thlennak zeimaw tete cu hmuh le theih a hung si. Tutan nan tuahmi biakhiahnak nih Chin miphun ralzaam Malaysia, India um kongah a hnursawnnak a um lai, tiah na ruat maw?

Thet Ni: Tutan biakhiahnak hi kan donghnak a si rih lo, Dothlennak thazaang thar kan lak ni tu a si ka ti bantuk in CNF nih kan i timhmi kan tlamtlin hlan chung cu hriam kan i tlaih peng rih a hau ko i Kawlram hi a dai rih lai lo. Cu caah Chin miphun ralzaam kong a hnur sawn lai cu, ka ruat lo. Ralzaam cu kan um pah rih ko lai.

SEIHNAM: Khonumthung Media Group ah zeitik kum in dah Editor lutlai na rak ṭuan? Tawlreltu teh minung zeizat dah nan si?

That Ni: Proof reader ka si nak kum 2 le lutlai ka sinak hi kum thum a si cang. Caan tling (full time) minung 4 le kan mipi ram dawtu pawl le kan Chin media group pawl nan si ko.

SEIHNAM: Nihin ni nan cachuahnak le online in nan thlahmi chungah Lairam i thawngla (reporters) nan chiahmi hna nih thawngpang sining tak in an chuahpi kho maw?

Thet Ni: An chuah pi kholo, Communication harsat ruangah le pawcawmnak harsat ruangah a si ko. An theih tawk cu an i zuam ko, ka fak ngai hna.

SEIHNAM: Chin mipi sin ah CNF kong asi-ah kan miphun kongah siaherhnak na ngeihmi na kan chim kho hnga maw?

Thet Ni: Chin ram zalonnak hi ni ceu tangah ni tlang kan tohṭi ni cu kan phan te ko lai. Cu ni kan phak khawhnak hnga fek te in dir ṭi cio cio, ṭanṭi cio cio, i bawmh ciocio hna usihlaw ti hi a si ko. Kan Chin ram chungah za a longmi Chin Media Nganpi a chuah khawhnak hnga Chin Media vialte ṭangṭi cio hna usih, ti zong hi sawm chih kan duh hna.

SEIHNAM: Na rian tampi lakah kan biahalnak na kan leh khawh caah na cungah kan i lawm tuk, dothlennak nan rian a tlamtling khawhnak hnga mipi lei in hmunkip ah thlaza cam piak nan si.

Thet Ni: Biaruahnak caan nan kan pek ve caah kai lawm tuk ve. Hmailei kan ram ṭhatnak dingah ṭang cio hna usih.

Posted in: Itonnak