Seihnam & Van Biak Thang Biaruahnak

Seihnam: 481nk

Seihnam: ‘Paul Harris Fellow’ timi minṭhatnak an in pekmi thawng kan rak theih i kan rak in lawmhpi tuk . Mizeibu nih dah an in pekmi a si?

Van Biak Thang: Kai lawm tuk ve. Nain, a hmasa bik ah langhter ka duhmi cu, hi laksawng hi keimah lawng nih tuah in hmuhmi a si hrimhrim lo ti kha zakhat ah zakhat ka hngalh i kan zapi te caah keimah nih lam nai cem ka um ruangah ka va lakmi tu a si. Phundang chim ahcun midang nih lawppiak dih hnu, kawl tung hram ah kawl a suttu men khi ka si ko. Pumpululh chuih a dih tikah a teitu cu kawl suttu si loin a bu tu kha an si caah ram le miphun caah pumpululh a chuihtu hna le a leng in a ṭanhtu hna cungah lawmhnak le upatnak um ko seh.

Hi laksawng hi ‘The Rotary Club of Bideford’ timi Englandram tanglei a ummi nih an ka pekmi a si. Anmah pawngte ahhin a dang bu pakhat an um ve i cucu ‘The Rotary Club of Bideford Bridge’ ti a si i annih hi nu tel loin pa lawngte an si. Hi bu zong nih biachim an ka fial i Burma kong le Chin mi kong suimilam cheu hrawng ka chim i biahalnak le bialehnak suimilam cheuhrawng caan kan hmang. ‘The Rotary Club of Bideford’ bu tu hi cu nu he pa he cawh in a kalmi bu a si. Hi bu nihhin ramleng lawng si loin anmah khua kiangkap le anmah ramchung hrimhrim ah a tlamtling lomi zohkhenhnak ti bantuk, harnak a tongmi bawmhchanhnak ti bantuk rianṭuannak kha an ngeih. A tlangpi in chim ahcun hi bu nihhin ‘mi va bawmh’ kha an tlaihtleeng a si.

Seihnam: ‘The Rotary Club of Bideford’ hi zeitik kum ah dah an rak dir hi, nihin ni nangmah tiang ‘Paul Harris Fellow’ minṭhatnak an pek cangmi hna hi pazeizat dah an si? Kum khat voikhat in maw mah minṭhatnak hi an pek hna?

Van Biak Thang: Hi bu hi 1925 kum ah rak dirhmi a si i atu hi kum 86 a tlinnak lawmh dingah an i tim cuahmah. An ka chimhnak ah June thla dih lei ah tuah an i tim. Anmah nih an ka chimhnak ahcun Paul Harris Fellow laksawng hi Rotary Club nih a sang bik an pek khawhmi upatnak le theihhngalhpinak a si i Kawlram mi ahcun keimah lawng hi pekmi na si rih e an ti. Cu hlan ah mi zei bantuk kan rak pek bal hna ti cu an chim lo. Hi laksawng peknak kong he pehtlai in caankhiahmi an ngei lo. Pek awk a si ko tiin an ruahmi a um ahcun cucu an chungtel sinah theihternak an tuah, an i caih i zapi nih an hnatlak hnu ah pek a si, tiah an ka chimh.

Seihnam: Zeibantuk rianṭuanmi dah, hi ‘The Rotary Club Of Bideford” nih hin minṭhatnak hi an pek hna?

Van Biak Thang: An tlangtar pakhat a simi cu ‘Service over Self’ ti a si i a tawi fiannak in chim ahcun mah pumpak pinlei ah mi bawmhchanh rianṭuannak ti khi a si. A bikin an zohmi cu harnak a tongmi hna caah thazaang chuah in rian a ṭuanmi hna rianṭuannak kha theihhngalhpinak le ṭanpinak langhternak kha a si. Hi bu chungah a ummi chungtel cheukhat he kum sau ngai kan i thei cang i email in ca kan ṭialmi, rian kan ṭuannak le maivan (website) i kan chiahmi tete kha an rak rel lengmang ve. Cun, nikum ah voikhat biachim an ka sawm i suimilam cheu deng tiang ka rak chim hnu ah biahalnak le bialehnak caan kan rak ngei. I, ka ruahnak ah lakhruakpi in biakhiahnak hi tuah dawh cu an si lem lo. Cuti ka chim tikah zeidang si loin an thil tuahmi kong kha ka fianter duhmi a si.

Kawlram cozah kong le thil sining a thei pahmi an um bantukin Kawlram hi khoika set ah a um ti a thei rih lomi zong an um. Bia tlawmpal chim dih hnu ah biahalnak le bialehnak in caanhman a si ṭheu i cu ko cu a har tiin ka ruah. A ruang cu kan ngakchiat liote khan kan rak hman tawnmi a si lo caah.

Seihnam: Hi minṭhatnak hi a maan in tuak ah zeitluk maan hrawng dah a si hnga? Hal awk ah a vun i dawh lo deuh nain tangka fang hna aa tel chih maw?

Van Biak Thang: Hi laksawng chungah ai telmi cu upatnak roca (certificate), tangbenh (gold pin) le tang-oih (gold medallion) an si. Cun, hi club ah chungtel ka si colh i khuaza kip ummi club sinah i tel khawh a si tiah an ka chimh. Phaisa fang ai tel lo. Cucu ka tlaihchan ngai. Zeicatiah, phaisa mit tel loin rianṭuanmi le an rianṭuannak an langhtermi nih an sining a langhter ngai tiah ka ruah caah. Phundang in chim ahcun a thiang khun in ka hmuh. Cu ruangahcun a man in tuak awk a ṭha lomi a si tiah ka ruah.

Seihnam: ‘Paul Harris Fellow’ an thok kum le Paul Harris tuanbia tawi na kan chim kho hnga maw?

Van Biak Thang: 1905 kum February 23 ah biaceihtu Paul P. Harris nih Chicago khua, USA ah a rak thokmi a si. An rak thokka ahhin amah he rianṭuan ṭimi hawikom pathum he Paul Harris a hawipa Sylvester Schiele zungah meṭing an rak tuah i zarhkhat hnu zarhkhat an meṭing tuahnak zung kha an thlen lengmang caah ‘Rotary’ tiah an auh. Amah Paul Harris le a hawi meihol zuartu Schiele pinah meṭing a kaimi hna cu suikhur cawhlei a thiammi Gustave E. Loehr le thilthitu Hiram E. Shorey an si.

Cuticun a karh chin lengmang i atu ahcun vawlei cungah 33,976 bu an um i chungtel nuai 1.22 renglo an um. Vawlei lei bu a si i miphun, vunzawng, zumhnak, nu le pa, le ramrian ah hmuhnak ai dangmi thleidannak um lo tein dirhmi le a kalmi bu a si. ‘Rotaract Club’ timi zong a hong chuak i cucu kum 18-30 karlak deuh minung an si hna. Cun, khuaza khua kip ah mino 12-18 karlak bu pawl kha ‘Interact’ an ti ve hna. An cawlcanghning cu zarhkhat voikhat ti bantukin an i tong hna i chuncaw asiloah zanriah an ei ṭi hna. Cu caan cu ser in hmunkhat ah an i timhlamhmi hmuitinh tlamtlinter dingah rian an ṭuanṭi hna.

Seihnam: Hi minṭhatnak na hmuh i, na (felling) tlawmpal in:

Van Biak Thang: Ka ruah lengmang tikah kai lawm tuk ko nain ka lung ah a taang cemmi cu hi laksawng a ratnak le a sullam hi a si. Cucu, zeidang si loin kan mipi nih harnak an tuarmi a dih rih lo, an tuar ko rih timi a langhter ruangah a si. Mipi nih harnak tuar hna hlah seh law, hi laksawng hi an ka pe hnga lo. Cucu ruah set tikah lungfak ngaingai a si. Asinain, kan harnak le kan tuarnak an kan theihpi, thla an kan campi i kan in dirpi ve hna timi dirhkamhtu kan ngeihnak a langhtermi hi kan thazaang pakhat a si ve.

Hi laksawng kong hi an ka chim cia lo i biachim ding sawhsawh in kaa thawh. Mipi an hong chuak i caan an thok tiang zongah ka thei lo. Caan an hon thok hnu i keimah biachim caan a si rua lai ka ti lio ah an hotu pa nih: ‘Tuchun hi nangmah laksawng pek ding caah kan timhtuahmi a si’ tiah a thanh. Ka lau tuk i nan holh i ‘surprise’ timi a sullam fiang tein nan ka theihter tiah capo biatak in ka chim i an ni len.

Seihnam: UK ram nih ralzaam hi a cohlan pah hna ti thawng kan theih. Chin miphun hi UK ram ah ralzaam dirhmun in kan lut kho te lai tiah na ruat maw?

Van Biak Thang: UK ram chung ahhin lam phunphun in a rak lut i ralzaam a sokmi thah cawk loin an um. Cu pawl kong cu an ti cawk ve rih lo. Cucaah, a lenglei in mi tampi an la tiah kan theih. Asinain, a cheukhat hmun ah cun ramtang i a zammi hna Karen pawl minung tlawmpalte an lak hna. Kawlram kong he pehtlai in cun Karen lawng hi a bu in lakmi an si rih tiah kan theih. Hmailei kong cu kan chim kho lo nain Chinmi zong hika ram ah kan phak khawhnak dingah lungdong loin UK cozah sinah bia kan chim i rian kan ṭuan i kan i zuam a hau rih ko.

Seihnam: UK cozah nih Kawlram cozah thar cungah a ngeihmi lungput na kan chim kho hnga maw?

Van Biak Thang: Atu lio UK cozah hi party pahnih ai fonmi an si. Thimnak an tuah lio ah ai zuammi party hna nih cozah ser kho dingin me an tei lo tikah ai ral bakmi bu pahnih an i fonh i ‘Kan mipi caahcun kan thin kan i ṭhum lai i rian kan ṭuanṭi ko lai’ an ti i atu hi party pahnih fonhmi cozah an si. Hi cozah nih Kawlram kong hi biatak ngai in hma an lak. Kawlram cu vawlei cungah a hranhram in mipi nam a neet i a tuahtotu ram ṭha lo bik pakhat ah an telh i ramchung ṭhanchonak zongah bawmhnak a let in pek ding ai tim tiah cozah nih thawng a thanh. WFP (World Food Programme) le Kawl cozah nih mautam ruangah paam a tlun i harnak a tongmi hna an um lo an rak ti lio ah a kut a zo i a kan bawmchantu hmasa cu UK cozah an si. An parliamen zongah Kawlram kong he pehtlai in Kawlram kongah caihhmainak le biaruahnak an ngei peng. Mipi nih kan inmi hi kanmah tein a chim zia zong kan i thiam lo tikah kan sining set hi an theihmi tampi pinah an rak theih lomi tampi a um rih. Cucu, kan ti khawhning cio in kan chimh hna, kan fuh hna le kan theihter hna kha a biapi ko.

Seihnam: Seihnam reltu mipi sin ah na lungum bia tlawmpal in:

Van Biak Thang: Kan ti khawhnak zawnte cio ah lungpuamnak le phorhlawtnak um lo tein mipi caah kan i tel i kan tuah khawh kha a biapi hringhran. Innpi kan si khawh lo hmanh ah thirkhenh pakhatte kan si khawh ahcun cucu kan i lawmh ding a si ko tiah ka ruah. Furpi mei-alh bang van chem ka lawngah pup tiah a alh i a dai ṭhan lengmangmi kan si lo ding a biapi fawn. Kan harnak hi kan haarnak si hram ko seh.

Seihnam: Caan na kan pek mi cungah kan i lawm tuk hringhran.

Van Biak Thang: Kei zong kai lawm tuk ve.

Posted in: Itonnak